ओला, उबर आणि रॅपिडो यांसारख्या अॅप-आधारित टॅक्सी सेवांनी भारतातील शहरी वाहतुकीत मोठी क्रांती घडवून आणली आहे. या कंपन्या स्वतःला तंत्रज्ञान कंपन्या म्हणवतात, परंतु त्यांच्या व्यवसायाचा पाया हा चारचाकी वाहनांवरच उभा आहे. विशेष म्हणजे, या वाहनांची मालकी बहुतेक वेळा चालक किंवा फ्लीट मालकांकडे असते. त्यामुळे वाहन हेच या संपूर्ण व्यवसायातील सर्वात महत्त्वाचे साधन ठरते.
ओला, उबर आणि रॅपिडो या कंपन्या मोबाईल अॅप, जीपीएस ट्रॅकिंग, डिजिटल पेमेंट आणि ग्राहक-चालक यांना जोडणारे प्लॅटफॉर्म उपलब्ध करून देतात. मात्र प्रत्यक्ष सेवा देण्यासाठी आवश्यक असलेली कार, तिची देखभाल, विमा, इंधन खर्च आणि कर्जाची परतफेड ही जबाबदारी वाहन मालकाची असते. त्यामुळे वाहन हे चालकासाठी उत्पन्नाचे साधन तर कंपन्यांसाठी महसूल निर्माण करणारे प्रमुख माध्यम बनते.
Ola Electric च्या अडचणी वाढल्या; ओला सीईओंना प्रत्यक्ष हजर राहण्याचे निर्देश
या मॉडेलमध्ये दोन्ही पक्षांना फायदा मिळतो. चालक किंवा वाहन मालकाला स्वतःच्या कारमधून नियमित उत्पन्न मिळवण्याची संधी मिळते. दुसरीकडे कंपन्यांना हजारो वाहनांचा ताफा स्वतः विकत न घेता मोठे नेटवर्क उभारता येते. प्रत्येक राईडवर मिळणाऱ्या कमिशनमधून कंपन्या नफा कमावतात. त्यामुळे हा ‘Asset-Light’ व्यवसाय मॉडेल म्हणून ओळखला जातो.
भारतात अनेक चालक वाहन खरेदीसाठी बँका आणि वित्तीय संस्थांकडून कर्ज घेतात. यासाठी काही कंपन्यांनी विविध भागीदारीही केल्या आहेत. ओलाने पूर्वी वाहन वित्तपुरवठा, इलेक्ट्रिक वाहन लीजिंग आणि चालकांसाठी विशेष कर्ज योजना सुरू केल्या होत्या. उबरनेही अनेक बँका, एनबीएफसी आणि वाहन उत्पादकांसोबत भागीदारी करून चालकांना सोप्या अटींवर वाहन उपलब्ध करून देण्याचा प्रयत्न केला आहे.
अलीकडच्या काळात इलेक्ट्रिक वाहनांच्या वाढत्या वापरामुळे नवीन व्यावसायिक संधी निर्माण होत आहेत. ओला इलेक्ट्रिकसारख्या उपक्रमांमुळे ईव्ही क्षेत्रात गुंतवणूक वाढली असून काही शहरांमध्ये इलेक्ट्रिक टॅक्सी सेवांचे प्रयोगही सुरू आहेत. वाहन उत्पादक, चार्जिंग कंपन्या आणि राईड-हेलिंग प्लॅटफॉर्म यांच्यातील सहकार्य भविष्यात अधिक महत्त्वाचे ठरणार आहे.
एकूणच पाहता, ओला, उबर आणि रॅपिडो यांची ताकद केवळ त्यांच्या अॅपमध्ये नसून रस्त्यावर धावणाऱ्या वाहनांमध्येही आहे. वाहन मालक, चालक आणि तंत्रज्ञान कंपन्या यांच्यातील परस्पर सहकार्यामुळे हा व्यवसाय यशस्वी झाला आहे. त्यामुळे चारचाकी वाहन हेच या उद्योगाचे खरे इंजिन आणि सर्वात मौल्यवान साधन मानले जाते.
