बुधवार, 4 नोव्हेंबर 2026
Bangladesh Financial Crisis: बांगलादेशचा कापड उद्योग कोंडीत! ५० हून अधिक गिरण्या बंद; रोजगारावर संकट (फोटो-सोशल मीडिया)
Bangladesh Financial Crisis: भारताविरुद्ध सतत विष ओकणाऱ्या बांगलादेशच्या युनूस सरकारला पाकिस्तानच्या पाठिंब्याने यश मिळेल असे वाटत होते. तथापि, भारताने अशी युक्ती खेळली की, कोणतीही कारवाई न करता किंवा एकही शब्द न उच्चारता, बांगलादेशचा कणा मोडला. एकेकाळी बांगलादेशला टिकवून ठेवणारा उद्योग आता शेवटचा श्वास घेत आहे. भारताला थेट नाही तर अप्रत्यक्षपणे दोष दिला जात आहे. तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे की स्वस्त भारतीय धाग्याच्या जाळ्यात अडकलेल्या बांगलादेशला ते कधी विनाशाच्या उंबरठ्यावर उभे राहिले हे कळलेही नाही.
बांगलादेशचा सर्वात मोठा उद्योग कापड आहे, जो जगातील दुसऱ्या क्रमांकाचा सर्वात मोठा निर्यातदार आहे. झारा आणि एच अँड एम सारखे ब्रँड देखील बांगलादेशात तयार केले जातात आणि नंतर जग त्यांना घालते. एकटा बांगलादेश दरवर्षी जगाला अंदाजे $47 अब्ज किमतीचे तयार कपडे निर्यात करतो. हे कपडे बनवण्यासाठी, बांगलादेश भारतातून धागा आयात करतो. याचा अर्थ थेट व्यापार: भारतातून स्वस्त धागा खरेदी करा, त्यातून कपडे बनवा आणि जगाला विकून टाका. तथापि, बांगलादेश या स्वस्त धाग्यांचे इतके व्यसन लागले आहे की आज या अतिशय स्वस्त धाग्यामुळे त्याचा अब्जावधी डॉलर्सचा व्यवसाय कोसळण्याच्या मार्गावर आहे. परिस्थिती अशी आहे की त्यांच्या गिरणी मालकांनी सरकारला स्पष्टपणे सांगितले आहे की जर काही केले नाही तर १ फेब्रुवारीपर्यंत सर्व कापड गिरण्या बंद होतील.
हेही वाचा: Reliance Industries News: बाजारात रिलायन्सला सर्वाधिक फटका! केले १६ उपकंपन्यांचे विलीनीकरण
बांगलादेश आपल्या कापड उद्योगाच्या गरजा पूर्ण करण्यासाठी स्थानिक पातळीवर पुरेसे उत्पादन करत नाही. म्हणून, तो भारत आणि चीनमधून स्वस्त धागा आयात करतो. भारतीय धागा चांगल्या दर्जाचा आणि स्वस्त असल्याने, तो जास्त धागा खरेदी करतो. त्याची किंमत प्रति किलो ३ ते ५ टक्के कमी आहे. २०२५ मध्ये, भारताने ७०० दशलक्ष किलो धागा आयात केला, ज्यापैकी ७८ टक्के किंवा अंदाजे २ अब्ज डॉलर्स किमतीचे धागे एकट्या भारतातून आले. या आयातीचे मुख्य कारण म्हणजे बाँडेड वेअरहाऊस सिस्टम अंतर्गत धागा आयात करताना खरेदीदारांना कोणतेही आयात शुल्क भरावे लागत नाही.
भारतातून स्वस्त धाग्याची आयात इतकी वाढली आहे की बांगलादेशातील स्थानिक गिरण्यांमध्ये सुमारे १०,००० कोटी रुपयांचा साठा जमा झाला आहे, जो कोणीही खरेदी करण्यास तयार नाही. या साठ्यामुळे देशातील ५० हून अधिक गिरण्या बंद पडल्या आहेत आणि उत्पादन क्षमता ५०% ने कमी झाली आहे. या संकटामुळे हजारो नोकऱ्या गेल्या आहेत. गेल्या चार ते पाच महिन्यांपासून बांगलादेशलाही गॅस संकटाचा सामना करावा लागत आहे, ज्यामुळे कर्ज आणि कर्ज परतफेडीचे संकट वाढले आहे. बांगलादेश टेक्सटाईल मिल्स असोसिएशन (BTMA) ने सरकारला स्पष्ट इशारा दिला आहे की जर भारतातून धाग्याचे डंपिंग थांबले नाही तर ते १ फेब्रुवारी २०२६ पासून उत्पादन थांबवतील.
एकीकडे, बांगलादेशचे कापड निर्यातदार स्वस्त धागा आयात करण्यास प्राधान्य देतात, कारण स्थानिक धागा महाग आणि निकृष्ट दर्जाचा आहे. आयात थांबवल्याने खर्च वाढेल आणि उत्पादनाला विलंब होईल, ज्यामुळे ऑर्डरमध्ये घट होण्याची शक्यता आहे. जर सरकारी कारवाईने आयात थांबवली तर उत्पादकांना स्थानिक धागा जास्त किमतीत खरेदी करावा लागेल, ज्यामुळे त्यांच्या स्पर्धात्मकतेवर परिणाम होईल. पूर्वी, लहान आणि मध्यम आकाराचे कारखाने दोन दिवसांत १०-२० टन धाग्याचे ऑर्डर देऊ शकत होते, परंतु आता हे विलंब होईल आणि उत्पादन विस्कळीत होईल.
