(फोटो सौजन्य: सोशल मीडिया)
एलन मस्क हे आधीच जगातील सर्वात श्रीमंत व्यक्ती आहेत. आता, SpaceX चा IPO त्यांना अशा एका टप्प्याच्या जवळ नेत आहे जो टप्पा आजपर्यंत कोणीच गाठलेला नाही. हा टप्पा आहे १ ट्रिलियन डॉलर्सचा. ‘SpaceX’ जिचे अधिकृत नाव ‘स्पेस एक्सप्लोरेशन टेक्नॉलॉजीज कॉर्प’ असे आहे. इतिहासातील सर्वात मोठ्या IPO द्वारे ७५ अब्ज डॉलर्स उभारण्याच्या तयारीत आहे. कंपनीने प्रति शेअर १३५ डॉलर्स ही ऑफर किंमत निश्चित केली आहे; या किंमतीनुसार रॉकेट आणि उपग्रह निर्मिती करणाऱ्या या दिग्गज कंपनीचे मूल्य अंदाजे १.७७ ट्रिलियन डॉलर्स इतके असेल. या IPO ची किंमत ११ जून रोजी निश्चित होण्याची अपेक्षा आहे आणि त्यानंतरच्या दिवशी ‘Nasdaq वर त्याचे व्यवहार सुरू होतील.
भारतासह चीनी कंपन्या अडचणीत, Russia सोबत संबंधांमुळे तणावात? युरोपियन युनियनची काय घोषणा?
गणनेनुसार, लिस्टिंगनंतर लवकरच तो हा टप्पा ओलांडू शकतो. ब्लूमबर्ग बिलियनेअर्स इंडेक्सनुसार, मस्कची सध्याची निव्वळ संपत्ती अंदाजे ७१६ अब्ज डॉलर्स असून, स्पेसएक्समधील त्याच्या हिश्श्याचे मूल्य सुमारे ५४२ अब्ज डॉलर्स आहे. स्पेसएक्सच्या आयपीओच्या माहितीनुसार, मस्क या ऑफरमध्ये कोणतेही शेअर्स विकणार नाही आणि लिस्टिंगनंतरही कंपनीवर त्याचे नियंत्रण कायम राहील. नियामक फाइलिंगनुसार, तो एका विशिष्ट प्रकारच्या शेअर्सद्वारे अंदाजे ८२.४% मतदानाचा अधिकार कायम ठेवेल. १.७७ ट्रिलियन डॉलर्सच्या प्रस्तावित आयपीओ मूल्यांकनानुसार, स्पेसएक्समधील मस्कच्या हिश्श्याच्या मूल्यात मोठी वाढ होईल.
जगातील पहिले ट्रिलियनपती बनण्याचा मस्क यांचा मार्ग मोठ्या प्रमाणावर SpaceX च्या यशस्वी लिस्टिंगवर अवलंबून आहे. CNN नुसार, मस्क यांच्याकडे आधीपासूनच टेस्लाचे स्टॉक आणि ऑप्शन्स आहेत, ज्यांचे मूल्य अंदाजे २७३ अब्ज डॉलर्स आहे. जर स्पेसएक्स १.७७ ट्रिलियन डॉलर्सच्या लक्ष्यित मूल्यांकनावर लिस्ट झाली, तर कंपनीतील त्यांच्या हिश्श्याचे मूल्य सुमारे ८४१ अब्ज डॉलर्सपर्यंत पोहोचू शकते, कारण या व्यवसायात त्यांची जवळपास निम्मी मालकी आहे. एकूण, टेस्ला आणि स्पेसएक्समधील मस्क यांच्या हिश्श्याचे मूल्य अंदाजे १.११ ट्रिलियन डॉलर्स होईल, ज्यामुळे ते संभाव्यतः ट्रिलियन-डॉलर निव्वळ संपत्तीचा टप्पा ओलांडणारे इतिहासातील पहिले व्यक्ती ठरतील.
SpaceX ५५.५६ कोटी शेअर्सची विक्री करून अंदाजे ७५ अब्ज डॉलर्स उभारण्याची योजना आखत आहे. ही रक्कम २०१९ मधील Saudi Aramco विक्रमी IPO दरम्यान उभारलेल्या भांडवलाच्या जवळपास तिप्पट आहे. अहवालांनुसार, गुंतवणूकदारांची मागणी सुमारे १५० अब्ज डॉलर्सपर्यंत पोहोचली आहे, ज्यावरून असे दिसून येते की या इश्यूला आधीच जवळपास oversubscription मिळाली आहे.
बहुतेक मोठ्या ‘पब्लिक ऑफरिंग्स’च्या विपरीत, या इश्यूची रचना पूर्णपणे primary sale म्हणून करण्यात आली आहे. याचा अर्थ असा की, यातून मिळणारी सर्व रक्कम विद्यमान भागधारकांकडे न जाता थेट SpaceX कडे जाईल. कंपनीने या ऑफरिंगपैकी ३०% हिस्सा किरकोळ गुंतवणूकदारांसाठी राखीव ठेवला आहे. एवढ्या मोठ्या प्रमाणावरील आयपीओसाठी हे एक महत्त्वपूर्ण वाटप आहे. कंपनी तोट्यात असूनही, तिच्या शेअर बाजारातील listing मोठी उत्सुकता दिसून येत आहे.
SpaceX ने २०२५ मध्ये १८.६७ अब्ज डॉलर्सचा महसूल नोंदवला. जो मागील वर्षाच्या तुलनेत ३३% अधिक होता. तरीही कंपनीला ४.९४ अब्ज डॉलर्सचा निव्वळ तोटा झाला. त्याऐवजी, गुंतवणूकदार कंपनीच्या commercial space launches मजबूत स्थिती, वेगाने वाढणारा Starlink सॅटेलाइट इंटरनेट व्यवसाय, विस्तारणारे संरक्षण क्षेत्रातील करार आणि AI पायाभूत सुविधांमधील उदयोन्मुख संधी यांवर विश्वास ठेवून गुंतवणूक करत आहेत.
