रशियन तेल आयात घसरली; डिसेंबरमध्ये भारताची आयात आणखी घटणार? (photo-social media)
India’s Russian Oil Import: भारत-रशिया तेल करार सध्या निर्णयावर आहे. युक्रेन युद्धानंतर पाश्चात्य देशांनी रशियापासून दूर राहिल्यामुळे फेब्रुवारी २०२२ मध्ये भारताने सवलतीच्या दरात रशियन तेलाची खरेदी वाढवली आणि सवलतीच्या दरात रशियन तेलाचा सर्वात मोठा खरेदीदार म्हणून उदयास आला. रिअल-टाइम डेटा अॅनालिटिक्स कंपनी केप्लरच्या मते, या महिन्यात रशियामधून सरासरी १.८ दशलक्ष बॅरल प्रतिदिन (बीपीडी) आयात झाली, जी देशाच्या एकूण कच्च्या तेलाच्या आयात मिश्रणाच्या ३५% पेक्षा जास्त आहे.
ही पातळी ऑक्टोबरमधील १.५ ते १.६ दशलक्ष बॅरल प्रतिदिनपेक्षा लक्षणीयरीत्या जास्त आहे आणि पाच महिन्यांतील सर्वोच्च मानली जाते.
केप्लरचे प्रमुख संशोधन विश्लेषक सुमित रिटोलिया यांनी सांगितले की, २१ नोव्हेंबरच्या निर्बंधांच्या अंतिम मुदतीपूर्वी आयात सुमारे १.९ ते २ दशलक्ष बॅरल प्रतिदिन झाली होती, कारण भारतीय खरेदीदारांनी अंतिम मुदतीपूर्वी मोठ्या प्रमाणात शिपमेंट केली होती.
हेही वाचा : India’s GDP Growth: जीडीपी चमकत असताना महागाई घसरली! रेपो दरात आज बदल होणार का?
अंतिम मुदत लागू झाल्यानंतर आयात काहीशी मंदावली, कारण निर्बंध लागू झाल्यानंतर रिफायनरीजनी आधीच प्रक्रियेसाठी पुरेसा साठा उभारला होता. तथापि, २१ नोव्हेंबरनंतर, प्रवाह अंदाजे १.२७ दशलक्ष बॅरल प्रतिदिन इतका कमी झाला, जो मागील महिन्याच्या तुलनेत ५.७ दशलक्ष बॅरल प्रतिदिन कमी आहे. रिटोलियाने डिसेंबरमध्ये आयात अंदाजे १ दशलक्ष बॅरल प्रतिदिन असण्याचा अंदाज वर्तवला होता. ८ दशलक्ष बॅरल प्रतिदिनच्या अल्पकालीन घटीनंतर रशियन तेलाचा प्रवाह स्थिर होईल या अंदाजाशी हे सुसंगत असल्याचे त्यांनी सांगितले. युक्रेनियन युद्धानंतर पाश्चात्य देशांनी रशियापासून दूर राहिल्यामुळे जगातील तिसऱ्या क्रमांकाचा तेल आयातदार भारताने फेब्रुवारी २०२२ मध्ये खरेदी वाढवली, सवलतीच्या दरात रशियन तेलाचा सर्वात मोठा खरेदीदार म्हणून उदयास आला.
पारंपारिकपणे पश्चिम आशियावर अवलंबून असलेला भारत, युरोपियन मागणी आणि निर्बंधांमुळे कमी होत असलेल्या कमी किमतीच्या रशियन बॅरलकडे अधिकाधिक वळला आहे. परिणामी, रशियाचा वाटा १% वरून जवळजवळ ४०% पर्यंत वाढला आहे. नोव्हेंबरमध्ये रशिया भारताचा सर्वात मोठा कच्च्या तेलाचा पुरवठादार राहिला, जो देशाच्या एकूण आयातीपैकी एक तृतीयांश पेक्षा जास्त वाटा देत होता.
तथापि, रिलायन्स इंडस्ट्रीज, हिंदुस्तान पेट्रोलियम कॉर्पोरेशन लिमिटेड (HPCL), HPCL-मित्तल एनर्जी लिमिटेड आणि मंगलोर रिफायनरी अँड पेट्रोकेमिकल्स लिमिटेड सारख्या कंपन्यांनी सध्या निर्बंधांमुळे आयात थांबवली आहे. अपवाद फक्त रोझनेफ्ट-समर्थित नायरा एनर्जीचा आहे, जी युरोपियन युनियनच्या निर्बंधांमुळे उर्वरित जगाकडून पुरवठा बंद झाल्यानंतर प्रामुख्याने रशियन कच्च्या तेलावर अवलंबून आहे.
