शुक्रवार, 30 ऑक्टोबर 2026
फोटो सौजन्य- सोशल मीडिया
MHT CET 2026 Controversy: महाराष्ट्रात नीट परीक्षेच्या वादापाठोपाठ आता राज्यातील सर्वात मोठ्या प्रवेश परीक्षांपैकी एक असलेली ‘एमएचटी-सीईटी’ देखील वादाच्या भोवऱ्यात सापडली आहे. यावेळी प्रश्न पेपरफुटीवर नसून परीक्षा निकालांवर उपस्थित केले जात आहेत. १२ वी सायन्समध्ये ९० टक्क्यांहून अधिक गुण मिळवणारे अनेक विद्यार्थी एमएचटी-सीईटीमध्ये अपेक्षित कामगिरी करू शकले नाहीत, तर दुसरीकडे १२ वीत केवळ ४४ ते ५१ टक्के गुण मिळवणारे काही विद्यार्थी थेट अव्वल रँकपर्यंत पोहोचल्याचा आरोप होत आहे. या असामान्य पॅटर्नमुळे विद्यार्थी, शिक्षक आणि राजकीय पक्षांमध्ये परीक्षेच्या पारदर्शकतेबाबत नवी चर्चा सुरू झाली आहे.
एमएचटी-सीईटी ही महाराष्ट्रातील प्रमुख प्रवेश परीक्षा आहे. याद्वारे शासकीय आणि खाजगी अभियांत्रिकी, फार्मसी, मॅनेजमेंटसह अनेक व्यावसायिक अभ्यासक्रमांना प्रवेश दिला जातो. २००९ सालापासून याच परीक्षेच्या आधारे प्रवेश प्रक्रिया राबवली जाते. या परीक्षेचे आयोजन ‘स्टेट कॉमन एन्ट्रन्स टेस्ट सेल’ द्वारे केले जाते, ज्याचे प्रमुख सध्या दिलीप सरदेसाई आहेत.
या संपूर्ण वादाची सुरुवात पुण्याच्या प्रतिष्ठित सीओईपी (COEP) कॉलेजचे माजी विद्यार्थी आणि फिजिक्सचे शिक्षक अद्वय जोशी यांच्या विश्लेषणाने झाली. त्यांनी अनेक वर्षांच्या एमएचटी-सीईटीच्या निकालांचा अभ्यास केल्यानंतर दावा केला की, २०२५-२६ च्या निकालांमध्ये असा पॅटर्न पाहायला मिळाला आहे, जो सामान्य नाही. त्यांनी या विषयावर सुमारे २९ मिनिटांचा एक व्हिडिओ जारी केला, ज्यामध्ये अनेक विद्यार्थ्यांच्या कामगिरीची तुलना करत परीक्षा निकालांवर प्रश्न उपस्थित करण्यात आले.
अद्वय जोशी यांच्या मते, १२ वीत PCM विषयात ९० टक्क्यांहून अधिक गुण मिळवणाऱ्या अनेक विद्यार्थ्यांना एमएचटी-सीईटीत अवघे ४० ते ६० पर्सेंटाईलच मिळू शकले. दुसरीकडे, ४५ ते ६० टक्के गुण मिळवणाऱ्या अनेक विद्यार्थ्यांनी ९५ ते १०० पर्सेंटाईल मिळवले. उपलब्ध आकडेवारीनुसार, या वर्षातील एका टॉपरला १२ वीत PCM मध्ये केवळ ५१.६७ टक्के गुण मिळाले होते, तर दुसऱ्या टॉपरला १२ वीत फक्त ५१ टक्के आणि १० वीत ४४ टक्के गुण मिळाले होते. या आकडेवारीने परीक्षा निकालांच्या विश्वासार्हतेवर प्रश्नचिन्ह उभे केले आहे.
अद्वय जोशींचे म्हणणे आहे की, २०२२ पूर्वी असा ट्रेंड पाहायला मिळत नव्हता. त्यांच्या मते, आधी १२ वीत उत्तम कामगिरी करणारे विद्यार्थीच एमएचटी-सीईटीमध्येही चांगली कामगिरी करत असत. मात्र २०२२ नंतर हा पॅटर्न हळूहळू बदलताना दिसला. आता सरासरी गुण मिळवणारे अनेक विद्यार्थी अव्वल रँक मिळवत आहेत, तर बोर्ड परीक्षेत उत्कृष्ट कामगिरी करणारे अनेक विद्यार्थी मागे पडत आहेत.
सीईटी सेलच्या आकडेवारीनुसार, या वर्षी सुमारे ४.६० लाख विद्यार्थ्यांनी एमएचटी-सीईटी परीक्षा दिली होती. यापैकी सुमारे २.४० लाख विद्यार्थ्यांनी कॅप (CAP – Centralized Admission Process) प्रक्रियेसाठी अर्ज केला. डेटानुसार, ९८ ते १०० पर्सेंटाईल मिळवणारे सुमारे २०० असे विद्यार्थी आहेत, ज्यांना १२ वीच्या PCM विषयात केवळ ४० ते ५० टक्के गुण मिळाले होते. दुसरीकडे, ९० टक्क्यांहून अधिक गुण मिळवणारे सुमारे ५० विद्यार्थी सीईटीमध्ये ३० पर्सेंटाईलपर्यंतच पोहोचू शकले. हाच फरक वादाचे सर्वात मोठे कारण ठरला आहे.
या प्रकरणावरून विरोधकांनी सरकार आणि सीईटी सेलला घेरण्यास सुरुवात केली आहे. राष्ट्रवादी काँग्रेस (शरदचंद्र पवार) पक्षाचे आमदार रोहित पवार, शिवसेना नेते आदित्य ठाकरे आणि काँग्रेसने या परीक्षा प्रक्रियेची निष्पक्ष चौकशी करण्याची मागणी केली आहे. बोर्ड परीक्षा आणि प्रवेश परीक्षा यांच्यात सहसा सकारात्मक परस्परसंबंध मानला जातो, त्यामुळे इतक्या मोठ्या फरकाची स्वतंत्र चौकशी झाली पाहिजे, असे विरोधकांचे म्हणणे आहे. पहिल्या १५० टॉपर्सची नियंत्रित वातावरणात पुन्हा परीक्षा घेण्याची मागणीही सातत्याने केली जात आहे.
वाद वाढल्यानंतर सीईटी सेलचे प्रमुख दिलीप सरदेसाई यांनी पत्रकार परिषद घेऊन कोणताही गैरप्रकार झाल्याचा इन्कार केला. १२ वी बोर्डाचे गुण आणि एमएचटी-सीईटीचे पर्सेंटाईल यांची थेट तुलना करणे योग्य नाही, कारण दोन्ही परीक्षांचे मूल्यमापन वेगवेगळ्या आधारावर केले जाते, असे त्यांनी स्पष्ट केले. तथापि, सामान्य परिस्थितीत दोघांमध्ये सकारात्मक परस्परसंबंध दिसून येतो हे त्यांनी मान्य केले. सध्या एमएचटी-सीईटी २०२६ च्या निकालांवरून वाद तीव्र झाला असून, या प्रकरणाची निष्पक्ष चौकशी आणि पहिल्या १५० टॉपर्सची पुनर्रपरीक्षा घेण्याची मागणी जोर धरत आहे.
