बुधवार, 17 जून 2026
फोटो सौजन्य- सोशल मीडिया
Child Care Leave for Private School Teachers: नोकरी आणि मुलांच्या जबाबदाऱ्या यांच्यात समतोल राखणे नोकरदार महिलांसाठी नेहमीच सोपे नसते. विशेषतः शाळांमध्ये शिकवणाऱ्या महिला शिक्षिकांसाठी कुटुंब आणि व्यवसाय दोन्ही एकत्र सांभाळणे अनेकदा आव्हानात्मक ठरते. अशा परिस्थितीत, ‘चाइल्ड केअर लीव्ह’ (Child Care Leave – CCL) म्हणजेच बालसंगोपन रजा ही एक अशी सुविधा मानली जाते, जी महिलांना मुलांच्या गरजेच्या वेळी कामावरून सुटी घेण्याची संधी देते. आता खाजगी शाळांमध्ये काम करणाऱ्या महिला शिक्षिकांसाठीही या संदर्भात दिलासादायक बातमी समोर आली आहे.
दिल्ली हाय कोर्टाने घेतलेल्या निर्णयानुसार, मान्यताप्राप्त खाजगी शाळांमध्ये कार्यरत असलेल्या महिला शिक्षिकांनाही चाइल्ड केअर लीव्हचा लाभ मिळण्याचा मार्ग मोकळा झाला आहे. महिलांना कामाचे आणि वैयक्तिक आयुष्याचे उत्तम संतुलन (Work-Life Balance) साधता यावे, हा यामागचा उद्देश आहे.
चाइल्ड केअर लीव्ह हा एक विशेष प्रकारचा सुटीचा हक्क आहे, जो महिला कर्मचारी आपल्या मुलांच्या गरजांनुसार घेऊ शकतात. ही सुटी केवळ मुलांच्या आजारपणापुरती मर्यादित नसून मुलांचा अभ्यास, परीक्षा, आरोग्य, संगोपन आणि इतर कौटुंबिक गरजांच्या वेळीही घेतली जाऊ शकते. नोकरीमुळे मुलांच्या गरजांवर परिणाम होऊ नये, हे सुनिश्चित करणे हा यामागचा उद्देश आहे.
नियमांनुसार, पात्र महिला कर्मचारी आपल्या संपूर्ण सेवाकाळात जास्तीत जास्त ७३० दिवसांपर्यंत (२ वर्षे) चाइल्ड केअर लीव्ह घेऊ शकतात. ही सुविधा सामान्यतः कर्मचाऱ्याच्या पहिल्या दोन अपत्यांसाठी लागू मानली जाते. मात्र, याचा अर्थ असा नाही की कर्मचारी एकाच वेळी संपूर्ण ७३० दिवसांची सुटी घेऊ शकते. ही सुटी घेण्यासाठी विहित प्रक्रिया आणि अटींचे पालन करावे लागते.
चाइल्ड केअर लीव्हबाबत काही महत्त्वाचे नियमही लागू होतात. सर्वसाधारणपणे, ही सुटी एका ठराविक किमान कालावधीसाठी घेतली जाते आणि वर्षभरात मर्यादित वेळाच याचा वापर केला जाऊ शकतो. शाळा प्रशासनाची पूर्वपरवानगी आणि आवश्यक कागदपत्रांची प्रक्रियाही लागू होऊ शकते. म्हणूनच, अर्ज करण्यापूर्वी संस्थेच्या नियमांची माहिती घेणे आवश्यक मानले जाते.
महिला शिक्षिका अनेक परिस्थितींमध्ये या सुटीचा लाभ घेऊ शकतात. उदाहरणार्थ, मुलांची परीक्षा सुरू असल्यास, आरोग्याशी संबंधित काही गरज असल्यास, देखभालीसाठी आईची उपस्थिती आवश्यक असल्यास किंवा कुटुंबात अशी परिस्थिती असल्यास जिथे मुलाला अतिरिक्त वेळ आणि सहकार्याची गरज आहे, तेव्हा ही सुटी उपयुक्त ठरू शकते.
अलीकडील एका निर्णयामुळे मान्यताप्राप्त खाजगी शाळांमध्ये काम करणाऱ्या महिला शिक्षिकांना सरकारी शाळांमधील शिक्षिकांप्रमाणेच सुटीचे लाभ मिळण्याचा मार्ग सुकर झाला आहे. यामुळे हजारो नोकरदार महिलांना मुलांच्या जबाबदाऱ्या आणि नोकरी यामध्ये समतोल राखण्यास मोठी मदत मिळू शकते.
