शुक्रवार, 16 ऑक्टोबर 2026
फोटो सौजन्य- सोशल मीडिया
Zimmermann Telegram History: पहिल्या महायुद्धादरम्यान वर्ष १९१७ मध्ये एक गुप्त पत्र पाठवण्यात आले, ज्याने संपूर्ण जगाचे राजकारण आणि युद्धाची दिशाच बदलून टाकली. या युद्धात जर्मनीचे परराष्ट्रमंत्री आर्थर झिमरमन यांनी एक गुप्त पत्र मेक्सिकोला पाठवले होते, ज्याला इतिहासात ‘झमरमन टेलिग्राम’ म्हणून ओळखले जाते.
या पत्रात लिहले होते की, अमेरिकेने या महायुद्धापासून दूर रहावे, जर अमेरिका जर्मनीविरुद्ध युदधात उतरली तर मेक्सिकोने जर्मनीला साथ द्यावी. या बदल्यात जर्मनीने टेक्सास, अ‍ॅरिझोना आणि न्यू मेक्सिको यांसारखे प्रदेश परत मिळवून देण्याचे आश्वासन दिले होते, जे मेक्सिको यापूर्वी अमेरिकेकडून हारला होता.
जर्मनीला वाटले की, या पत्रातील संदेश गुप्त राहील परंतु, ब्रिटनची गुप्तहेर संस्था संस्था ‘रूम ४०’ ने हे पत्र वाटेतच पकडले. ब्रिटिश अधिकाऱ्यांनी हा गुप्त संदेश वाचला आणि नंतर ही माहिती अमेरिकेपर्यंत पोहोचवली. जेव्हा ही बातमी अमेरिकन वृत्तपत्रांमध्ये प्रसिद्ध झाली, तेव्हा संपूर्ण देशात खळबळ उडाली. या संदेशाने अमेरिका जनता संतप्त झाली आणि यानंतर या महायुद्धाला वेगळे वळण मिळाले.
झिमरमन टेलिग्राम उघडकीस आल्यानंतर अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष वुड्रो विल्सन यांच्यावर अमेरिकन जनतेचा दबाव वाढला. याच काळात जर्मनीने कोणतीही सूचना न देता अमेरिकेच्या जहाजांवर हल्ले केले, यामुळे अमेरिकेची व्यापारी जहाजे धोक्यात आली. जनता आणि नेत्यांमध्ये वाढत्या संतापानंतर अखेर ६ एप्रिल १९१७ रोजी अमेरिकेने जर्मनीविरुद्ध युद्धाची घोषणा केली. या युद्धात अमेरिका सामील झाल्यामुळे मित्र राष्ट्रांना म्हणजेच ब्रिटन, फांन्स आणि त्यांच्या सहकाऱ्यांना मोठी ताकद मिळाली.
अमेरिका या महायुद्धात उतरल्यानंतर पहिल्या महायुद्धाचा शेवट वेगाने जवळ येऊ लागला. जर्मनी आणि त्यांच्या सहकारी देशांवर सातत्याने दबाव वाढत गेला. अखेर १९१८ मध्ये पहिले महायुद्ध संपले आणि मित्र राष्ट्रांचा यामध्ये विजय झाला. इतिहासकारांच्या मते जर झिमरमन टेलिग्राम समोर आला नसता तर कदाचित अमेरिका युद्धात सामील झाली नसती. त्या एका गुप्त पत्राने संपूर्ण जगाची राजकीय दिशाही बदलून टाकली. याच कारणामुळे ‘झिमरमन टेलिग्राम’ आजही इतिहासातील सर्वात गाजलेल्या आणि प्रभावशाली घटनांपैकी एक मानला जातो.
