ट्रेकिंग, पोहणे, जड बॅगा ठरू शकतात शरीरासाठी धोकादायक; चुकीच्या सवयींमुळे वाढू शकतो फ्रोजन शोल्डरचा त्रास , काय आहे तज्ज्ञांचा इशारा? (फोटो सौजन्य-ChatGPT)
Health Tips Marathi : सुट्टी म्हणजे आराम, प्रवास आणि साहसी अनुभवांचा आनंद. मात्र या काळात शरीरावर, विशेषतः खांद्यांवर येणाऱ्या ताणाकडे दुर्लक्ष केल्यास आनंदावर पाणी फिरू शकते. डॉक्टरांच्या मते, सुट्टीदरम्यान चुकीच्या पद्धतीने जड बॅगा उचलणे, लांब प्रवास, ट्रेकिंग, पोहणे किंवा साहसी खेळ यामुळे खांद्याच्या दुखापतींचे प्रमाण वाढते. सुरुवातीला किरकोळ वाटणारी वेदना दुर्लक्षित केल्यास पुढे गंभीर समस्या निर्माण होऊ शकतात.
जड वस्तू चुकीच्या पद्धतीने उचलणे, लांब पल्ल्याचा प्रवास, साहसी खेळ किंवा चुकीच्या पद्धतीने बसणे-झोपणे यामुळे अनेकांना खांदेदुखीचा त्रास जाणवतो. अचानक आलेला ताण, चुकीची शरीरस्थिती आणि खांद्याचा अतिवापर यामुळे स्नायूंवर ताण येतो, लिगामेंट दुखापत, टेंडोनायटिस, फ्रोजन शोल्डर किंवा खांदा निखळण्यासारख्या समस्या निर्माण होऊ शकतात.
प्रवासादरम्यान विमानातील वरच्या कप्प्यात आपली बॅग ठेवणे, दीर्घकाळ पाठीवर बॅग उचलून धरणे, सतत पोहणे किंवा ट्रेकिंग करणे यामुळे खांद्यावर ताण येतो. तसेच रिव्हर राफ्टिंग, जेट स्कीइंग, पॅरासेलिंग, कायाकिंग, स्कूबा डायव्हिंग, पॅराग्लायडिंग, रॉक क्लाइंबिंग, सर्फिंग आणि झिपलाइनिंगसारखे साहसी खेळ काहीवेळा दुखापतीस कारणीभूत ठरू शकतात. अनेकजण कोणतीही शारीरिक हालचाल किंवा खेळ सुरू करण्यापूर्वी वॉर्मअप करत नाहीत, त्यामुळे खांद्याच्या सांध्यावर अतिरिक्त ताण पडतो.
कारने लाबंचा प्रवास किंवा विमान प्रवासादरम्यान चुकीच्या शारीरीक स्थितीत बसल्यानेही खांद्यातील स्नायूंमध्ये कडकपणा आणि वेदना निर्माण होतात. अनेक लोक सुरुवातीच्या वेदनांकडे दुर्लक्ष करतात. मात्र वेळीच उपचार न घेतल्यास समस्या गंभीर रुप धारण करतात आणि दैनंदिन कामांवर त्याचा परिणाम होऊ शकतो. प्रवासादरम्यान नियमित स्ट्रेचिंग करणे, सामानाचे वजन योग्य पद्धतीने वाटून घेणे, योग्य शारीरीक स्थिती ठेवणे, अधुनमधुन विश्रांती घेणे, पुरेसे पाणी पिणे आणि कोणतीही व्यायाम करण्यापूर्वी वॅार्म अप करणे आवश्यक आहे.
यासाठी वरिष्ठ सल्लागार ऑर्थोपेडिक्स, शोल्डर सर्जरी, आर्थ्रोस्कोपी आणि स्पोर्ट्स मेडिसिन, डॉ. एल. एच. हिरानंदानी हॉस्पिटल, पवई डॉ. आदित्य साई यांनी सांगितले की, स्नायू किंवा लिगामेंट दुखापतींवर पुरेशी विश्रांती घेणे, बर्फाने शेकवणे, वेदनाशामक औषधं आणि फिजिओथेरपी उपयुक्त ठरते. मात्र सतत वेदना, सूज, कमजोरी किंवा हालचालींमध्ये अडथळा निर्माण होत असल्यास इंजेक्शन किंवा शस्त्रक्रियेची गरज भासते. आर्थ्रोस्कोपिक रोटेटर कफ रिपेअर, लिगामेंट्सची पुनर्बांधणी, टेंडन रिपेअर किंवा शोल्डर स्टॅबिलायझेशन शस्त्रक्रिया अशा उपचारांचा सल्ला डॉक्टरांकडून दिला जाऊ शकतो. उन्हाळी सुट्ट्या आणि पर्यटन काळात योग्य काळजी घेतल्यास प्रवासाच्या आनंदावर दुखापतींचे सावट येणार नाही.
