रविवार, 15 नोव्हेंबर 2026
प्रसूतीनंतर वाढली आहे महिलांची पाठदुखी (फोटो सौजन्य - iStock)
गर्भधारणेनंतर होणारी पाठदुखी ही सामान्य गोष्ट समजून अनेक महिला याकडे दुर्लक्ष करतात. हळूहळू ही वेदना वाढत जाऊन दैनंदिन जीवन, शारीरीक हालचाल आणि एकूण आरोग्यावर परिणाम होतो. त्यामुळे नवमातांनी आपल्या मणक्याच्या आरोग्याकडे विशेष लक्ष देणे गरजेचे आहे.
Pregnancy मध्ये शारीरिक संबंध ठेवल्यास होते नॉर्मल डिलिव्हरी? काय आहे तथ्य, तज्ज्ञांनी केला खुलासा
काय सांगतात तज्ज्ञ
पुण्यातील अपोलो स्पेक्ट्रा हॅास्पिटल येथील स्पाइन सर्जन डॉ. मोहित मुथा म्हणाले की, “गर्भधारणेदरम्यान महिलांच्या शरीरात अनेक शारीरिक आणि हार्मोनल बदल होतात, ज्यामुळे मणक्यावर अतिरिक्त ताण येतो. वजन वाढणे, शारीरीक मुद्रा बिघडणे आणि पोटाचे स्नायू कमकुवत होणे यामुळे शरीराचा समतोल बिघडतो आणि कंबरेवर ताण येतो. याशिवाय ‘रिलॅक्सिन’ नावाचा हार्मोन शरीरात स्रवतो, जो लिगामेंट्स आणि सांधे सैल करतो, जे प्रसूतीसाठी आवश्यक असते. मात्र, यामुळे मणका आणि पेल्विसमध्ये अस्थिरता निर्माण होऊन वेदना वाढू शकते.”
डॉ. मुथा पुढे म्हणाले की, प्रसूतीनंतर चुकीच्या पद्धतीने बाळाला उचलणे, स्तनपान करताना चुकीची शारीरीक स्थिती, पुरेशी विश्रांती न घेणे यामुळे समस्या अधिक वाढू शकते. कालांतराने या कारणांमुळे सततची वेदना, स्नायुंचा कडकपणा आणि दीर्घकालीन मणक्याचे विकार उद्भवू शकतात.
70% महिलांना होतोय त्रास
डॉ. मुथा यांनी पुढे सांगितले की, प्रसूतीनंतर सुमारे 70 टक्के महिलांना पाठदुखीचा त्रास होतो. दर महिन्याला 25 ते 37 वयोगटातील 10 पैकी 7 महिलांना पाठीच्या वेदना, स्नायूंचा कडकपणा, वाकताना किंवा वजन उचलताना त्रास, तसेच दीर्घकाळ बसणे किंवा उभे राहणे यात अस्वस्थता अशी लक्षणं जाणवतात. या समस्येकडे दुर्लक्ष केल्यास या दीर्घकालीन वेदना, स्लिप डिस्क किंवा नर्व्हशी संबंधित आजारांमध्ये रुपांतरीत होतात, ज्यामुळे महिलांच्या दैनंदिन कामांवर आणि बाळाची काळजी घेण्याच्या क्षमतेवर परिणाम होतो.
प्रसूतीनंतर असं बांधा पोट; ‘हा’ सोपा उपाय ठेवतो तुमचं पोट स्लिम
सामान्य झालाय हा त्रास
पुण्यातील अंकुरा हॉस्पिटल फॉर वुमन अँण्ड चिल्ड्रनचे वरिष्ठ प्रसूती आणि स्त्रीरोगतज्ज्ञ डॉ. प्रसाद कुलट यांनी सांगितले की, प्रसूतीनंतर पाठदुखीचा त्रास सामान्यपणे आढळतो आणि तो प्रामुख्याने हार्मोन्समधील चढ-उतार, पोटाच्या स्नायूंचा कमकुवतपणा आणि गर्भधारणा व प्रसूतीदरम्यान शरीरावर येणाऱ्या अतिरिक्त ताणामुळे उद्भवतो. अनेक नवमाता बाळाला स्तनपान करताना किंवा बाळाला उचलताना योग्य शारीरीक स्थितीकडे करतात, ज्यामुळे वेदना अधिक वाढू शकते. तसेच, पुरेशी विश्रांती न मिळाल्यानेही ही समस्या गंभीर होते. अशा प्रकरणांमध्ये जवळपास २५ टक्क्यांनी वाढ झाली असून दर महिन्याला २५ ते ५५ वयोगटातील जवळपास १० पैकी १ रुग्ण किडनी स्टोनच्या समस्येसह रुग्णालयात उपचाराकरिता येतात, तर २ रुग्ण मूत्रमार्गाच्या संसर्गाच्या तक्रारींसह ओपीडीत दाखल होतात.
गर्भधारणेदरम्यान वाढलेले वजन, शारीरीक स्थितीमधील बदल, हार्मोनल बदल, चुकीची वजन उचलण्याची पद्धत आणि पोटाचे स्नायूंची कमकुवत झाल्याने मणक्यावर अतिरिक्त ताण येतो. मात्र, योग्य काळजी घेतल्यास बहुतेक महिला पूर्णपणे बऱ्या होऊन कोणत्याही दीर्घकालीन गुंतागुंतीशिवाय त्यांच्या दैनंदिन आयुष्यात परतू शकतात असेही डॉ. कुलट यांनी स्पष्ट केले.
