मलातून रक्त येणे म्हणजे फक्त मूळव्याध नाही! शरीरसंबंधित असू शकतो 'या' गंभीर आजारांचा धोका, जाणून घ्या तज्ज्ञांचे मत
ठाण्यातील गॅस्ट्रोक्युअर एंडोस्कोपी सेंटरमध्ये नुकताच एक अनुभव समोर आला. ३० वर्षीय एक तरुण गंभीर अवस्थेत दाखल झाला होता. काही दिवसांपासून त्याला मलातून मोठ्या प्रमाणात रक्त जाणे, झपाट्याने वजन कमी होणे आणि तीव्र ताप अशी लक्षणे जाणवत होती. सुरुवातीला त्याने ही लक्षणे मूळव्याधामुळे होत असल्याचे समजून दुर्लक्ष केले. मात्र, त्रास दिवसेंदिवस वाढत गेल्याने अखेर त्याने डॉक्टरांचा सल्ला घेण्याचा निर्णय घेतला.(फोटो सौजन्य – istock)
गॅस्ट्रोएन्टेरोलॉजिस्ट डॉ. राजदीप मोरे यांनी सखोल तपासणी केल्यानंतर तातडीने आवश्यक चाचण्या सुचवल्या. रक्ततपासणीत रुग्णाचे हिमोग्लोबिन अत्यंत कमी असल्याचे आणि पांढऱ्या रक्तपेशींची संख्या लक्षणीयरीत्या वाढलेली असल्याचे आढळून आले. रुग्णाच्या आतड्यांची अधिक सखोल तपासणी करण्यासाठी कोलोनोस्कोपी करण्याचा निर्णय घेण्यात आला.
कोलोनोस्कोपीदरम्यान मोठ्या आतड्यात सर्वत्र खोल जखमा म्हणजेच अल्सर आढळून आले. बायोप्सीच्या अहवालानंतर रुग्णाला अल्सरेटिव्ह कोलायटिस असल्याचे निदान झाले. हा रोग प्रतिकारशक्तीशी संबंधित एक दीर्घकालीन आजार आहे, ज्यामध्ये शरीराची रोगप्रतिकारक यंत्रणाच आतड्यांवर हल्ला करते. वेळेत योग्य उपचार न झाल्यास मोठ्या प्रमाणात रक्तस्राव होण्याचा, तसेच इतर गुंतागुंती निर्माण होण्याचा गंभीर धोका असतो.
निदान झाल्यानंतर लगेच योग्य उपचारपद्धती सुरू करण्यात आली. काही दिवसांतच रक्तस्राव थांबला आणि रुग्णाच्या प्रकृतीत लक्षणीय सुधारणा दिसू लागली. अवघ्या आठवड्याभरात त्याला रुग्णालयातून घरी सोडण्यात आले. सध्या तो नियमित फॉलोअपवर असून त्याची तब्येत सुधारत आहे. डॉ. मोरे या निमित्ताने एक महत्त्वाचा इशारा दिला आहे की, “मलातून रक्त येणे हे नेहमी मूळव्याधामुळेच होते असे नाही. अनेकदा लोक स्वतःच निदान करतात आणि उपचार टाळतात, निदान झाल्यानंतर लगेचच योग्य उपचारपद्धती सुरू करण्यात आली. काही दिवसांतच रक्तस्राव थांबला आणि रुग्णाच्या प्रकृतीत लक्षणीय सुधारणा दिसू लागली. अवघ्या आठवड्याभरात त्याला रुग्णालयातून घरी सोडण्यात आले. सध्या तो नियमित फॉलोअपवर असून त्याची तब्येत सुधारत आहे.
Ans: नाही. मलातून रक्त येणे हे मूळव्याध व्यतिरिक्त आतड्यांचे आजार, इन्फेक्शन, अल्सर किंवा कोलन कॅन्सरसारख्या गंभीर समस्यांचेही लक्षण असू शकते.
Ans: होय. रक्ताचा रंग आणि प्रमाण यावरून समस्या गंभीर असू शकते. त्यामुळे त्वरित डॉक्टरांचा सल्ला घेणे महत्त्वाचे आहे.
Ans: फायबरयुक्त आहार, भरपूर पाणी, स्वच्छता आणि नियमित व्यायाम यामुळे पचन सुधारण्यास मदत होऊ शकते.
