सोमवार, 6 जुलै 2026
फोटो सौजन्य- pinterest
डाळी हा जवळजवळ प्रत्येक भारतीय स्वयंपाकघराचा एक अविभाज्य भाग आहे. त्या चव आणि पोषण या दोन्हींचा उत्तम स्रोत मानल्या जातात. दरम्यान, बऱ्याच लोकांना विशेषतः मुलांना, दररोज तीच ती डाळ खाऊन कंटाळा येतो. अशा परिस्थितीत, डाळ थोड्या वेगळ्या पद्धतीने बनवल्यास ती आणखी स्वादिष्ट होऊ शकते. यामुळे चव बदलते आणि डाळ खाण्याची इच्छा वाढू शकते.
डाळींमध्ये प्रथिने, फायबर, लोह, फोलेट, पोटॅशियम, मॅग्नेशियम आणि अनेक आवश्यक जीवनसत्त्वे आणि खनिजे असतात. डाळींचे नियमित आणि संतुलित प्रमाणात सेवन केल्याने शरीराला आवश्यक पोषण मिळण्यास, पचनसंस्था निरोगी राखण्यास आणि पोट अधिक काळ भरलेले राहण्यास मदत होते. सुदैवाने, वेगवेगळ्या डाळींपासून अनेक झटपट आणि स्वादिष्ट पदार्थ बनवता येतात. स्वादिष्ट पदार्थ बनवण्यासाठी कोणत्या डाळी वापरल्या जाऊ शकतात आणि ते बनवताना कोणती खबरदारी घेतली पाहिजे, हे जाणून घेऊया.
मूग ४ ते ५ तास भिजवून ठेवा आणि नंतर दळून घ्या. त्यात कांदे, हिरव्या मिरच्या, कोथिंबीर आणि इतर सौम्य मसाले घालून पीठ तयार करा. तव्यावर थोड्या तेलात चिले तळून घ्या. प्रथिने आणि फायबरने समृद्ध असलेला हा नाश्ता तुम्हाला जास्त वेळ पोट भरल्यासारखे वाटण्यास आणि ऊर्जा देण्यास मदत करू शकतो.
मसूर डाळ टोमॅटो, गाजर, लसूण आणि सौम्य मसाल्यांसोबत उकळा. ते मिश्रण वाटून घ्या आणि पुन्हा काही मिनिटे शिजवा. हा एक हलका, पौष्टिक आणि सहज पचणारा पदार्थ आहे. यातून चांगल्या प्रमाणात प्रथिने, लोह आणि फायबर मिळतात, ज्यामुळे हा संतुलित आहाराचा एक चांगला भाग बनतो.
भिजवलेली चणा डाळ उकडून वाटून घ्या. त्यात कांदा, कोथिंबीर, मसाले आणि थोडे बेसन घालून टिक्की बनवा. थोड्या तेलात तव्यावर तळून घ्या. हा स्वादिष्ट पदार्थ प्रथिने आणि फायबरचा चांगला स्रोत आहे, त्यामुळे संध्याकाळच्या हलक्या भुकेसाठी हा एक उत्तम पर्याय आहे.
मूग, मसूर आणि तूर डाळ तांदूळ, गाजर, वाटाणे आणि सौम्य मसाल्यांसोबत प्रेशर कुकरमध्ये शिजवली जाते. हलक्या तुपाच्या फोडणीसोबत सर्व्ह करा. हे एक संतुलित जेवण आहे, ज्यामध्ये प्रथिने, फायबर, कर्बोदके आणि इतर अनेक आवश्यक पोषक तत्वे यांचा समावेश आहे.
उडीद डाळ आणि तांदूळ भिजवून वाटून घ्या आणि त्याचे पीठ आंबवून घ्या. नंतर, त्याचे पातळ डोसे लाटून तव्यावर भाजून घ्या. सांबार आणि नारळाच्या चटणीसोबत सर्व्ह करा. हा एक प्रथिनयुक्त आणि स्वादिष्ट नाश्ता आहे, जो दीर्घकाळ ऊर्जा टिकवून ठेवण्यास मदत करू शकतो.
विविध प्रकारच्या कडधान्यांचे सेवन केल्याने शरीराला विविध पोषक तत्वे मिळतात. कडधान्यांमधील प्रथिने, फायबर, लोह, फोलेट, पोटॅशियम आणि मॅग्नेशियम यांचा चांगला स्रोत आहेत. कडधान्यांच्या नियमित आणि संतुलित सेवनाने पचनसंस्था निरोगी राखण्यास, स्नायूंचे पोषण करण्यास आणि पोट जास्त वेळ भरलेले ठेवण्यास मदत होते. विविध प्रकारची कडधान्ये खाल्ल्याने शरीराला विविध पोषक तत्वे आणि आवश्यक जीवनसत्त्वे व खनिजे मिळतात.
बरीच कडधान्ये शिजवण्यापूर्वी काही तास भिजवून ठेवणे उत्तम असते, कारण यामुळे ती लवकर शिजतात आणि पचायला सोपी जातात. कडधान्ये तयार करताना अतिरिक्त तेल, तूप आणि मसाल्यांचा वापर करणे टाळा. ताज्या भाज्या घालून त्याचे पौष्टिक मूल्य वाढवता येते. जर कोणाला किडनी किंवा इतर आरोग्य समस्या असतील, तर त्यांनी किती प्रमाणात आणि कोणत्या प्रकारची डाळ खावी याबद्दल डॉक्टर किंवा आहारतज्ञांचा सल्ला घेणे उत्तम.
