मंगळवार, 10 नोव्हेंबर 2026
(फोटो सौजन्य-सोशल मीडिया)
सामान्य आयुष्यात काही साध्या गोष्टींमधून किडनी निरोगी असल्याचे संकेत मिळतात. नियमित लघवी होणे आणि लघवीचा रंग स्वच्छ किंवा फिकट पिवळा असणे हे किडनी योग्य प्रकारे शरीरातील अपायकारक पदार्थ बाहेर टाकत असल्याचे लक्षण आहे. स्थिर रक्तदाब हा देखील चांगल्या किडनी कार्याचा महत्त्वाचा संकेत आहे, कारण किडनी हार्मोन्सच्या मदतीने रक्तदाब नियंत्रित ठेवण्यास मदत करतात. तसेच शरीरात ऊर्जा टिकून राहणे आणि थकवा कमी जाणवणे हेही निरोगी किडनीचे द्योतक असू शकते.
पाय, घोटे किंवा डोळ्यांच्या आसपास सतत सूज न येणे हेही किडनी व्यवस्थित काम करत असल्याचे लक्षण आहे. किडनी शरीरातील सोडियम आणि द्रवांचे संतुलन राखून अतिरिक्त द्रव साचू देत नाहीत. याशिवाय योग्य भूक लागणे आणि लक्ष केंद्रित ठेवण्याची क्षमता चांगली असणे हेही शरीरातील विषारी पदार्थ योग्य प्रकारे फिल्टर होत असल्याचे संकेत देतात. जरी ही लक्षणे सामान्य वाटली तरी त्यामागे शरीरातील अतिशय जटिल प्रक्रिया कार्यरत असतात.
कर्करोगाच्या उपचारांमध्ये किडनीचे आरोग्य अधिक महत्त्वाचे ठरते. अनेक केमोथेरपी औषधे, टार्गेटेड थेरपी आणि इतर सहाय्यक औषधे शरीरातून बाहेर टाकण्यासाठी किडनीवर अवलंबून असतात. किडनी निरोगी असतील तर रुग्णांना हे उपचार अधिक सुरक्षितपणे आणि प्रभावीपणे सहन करता येतात. त्यामुळे औषधांचा शरीरावर विषारी परिणाम होण्याचा धोका कमी होतो.
कर्करोगाच्या काही उपचारांमुळे कधी कधी किडनीवर ताण येऊ शकतो. काही केमोथेरपी औषधे, स्कॅनसाठी वापरले जाणारे कॉन्ट्रास्ट डाई किंवा उपचारांमुळे होणारी निर्जलीकरणाची समस्या किडनीच्या कार्यावर परिणाम करू शकते. त्यामुळे डॉक्टर उपचारादरम्यान क्रिएटिनिन पातळी आणि eGFR सारख्या तपासण्यांद्वारे किडनीचे कार्य नियमितपणे तपासत असतात.
किडनीचे आरोग्य चांगले राखल्यास कर्करोग उपचारांचे परिणाम अधिक चांगले मिळू शकतात. पुरेसे पाणी पिणे, रक्तदाब नियंत्रणात ठेवणे, संतुलित आहार घेणे आणि औषधांचा योग्य वापर करणे या साध्या गोष्टी किडनीचे संरक्षण करण्यास मदत करतात. उपचारादरम्यान नियमित तपासण्या केल्याने डॉक्टर आवश्यक असल्यास उपचारांमध्ये बदल करून किडनीचे आरोग्य सुरक्षित ठेवू शकतात.
किडनीवर ताण येत असल्याचे लक्षणे लवकर ओळखली तर डॉक्टर तातडीने योग्य उपाययोजना करू शकतात. यात औषधांचे डोस कमी करणे, अधिक द्रव देणे किंवा किडनीसाठी कमी हानिकारक उपचार निवडणे यांचा समावेश होऊ शकतो. त्यामुळे कर्करोग उपचार अधिक सुरक्षित आणि प्रभावी राहतात.
किडनी शांतपणे आपले कार्य करत असली तरी त्यांचा शरीराच्या एकूण आरोग्यावर मोठा प्रभाव असतो. दैनंदिन जीवनातील निरोगी किडनीची लक्षणे ओळखणे आणि त्यांचे आरोग्य जपणे हे कर्करोगाशी लढणाऱ्या रुग्णांसाठीही अत्यंत महत्त्वाचे ठरते.
