शनिवार, 7 नोव्हेंबर 2026
फोटो सौजन्य- istock
मराठी नवीन वर्षाची सुरुवात आणि साडेतीन मुहूर्तांपैकी एक असलेल्या गुढीपाडव्याचा सण यावर्षी गुरुवार 19 मार्च रोजी मोठ्या उत्साहात साजरा केला जाणार आहे. या दिवशी दारात उभारली जाणारी गुढी हे विजय आणि मांगल्याचे प्रतीक मानले जाते. गुढीला नेसवली जाणारी साडी हा या पूजेचा अत्यंत महत्त्वाचा भाग असून, शास्त्राप्रमाणे विशिष्ट रंगांच्या निवडीला विशेष महत्त्व दिले गेले आहे. गुढीचे रूप खुलून दिसण्यासाठी आणि घरात सकारात्मकता येण्यासाठी योग्य रंगाची साडी निवडणे आवश्यक आहे.
गुढीपाडव्यापासूनच चैत्र महिन्याची सुरुवात होते. प्रभू रामचंद्र वनवास संपवून अयोध्येत परतले, तेव्हा प्रजेने गुढ्या उभारून त्यांचे स्वागत केले होते, अशी पौराणिक कथा आहे. तसेच शालिवाहन राजाने शत्रूवर विजय मिळवला, त्या विजयाचे प्रतीक म्हणूनही गुढी उभारली जाते. ही गुढी केवळ घराबाहेरची सजावट नसून ती घरातील सुख-समृद्धीचे द्वार मानली जाते. त्यामुळे या सणाला परंपरेनुसार आणि योग्य रंगांच्या वापरासह गुढी उभारल्यास घरात सुख-शांती नांदते.
गुढीला नेहमी नवीन आणि भरजरी साडी नेसवण्याची परंपरा आहे. साडीचा रंग निवडताना तो केवळ उठावदारच नाही, तर धार्मिकदृष्ट्या शुभ असावा. शास्त्रांनुसार खालील रंगांना प्राधान्य देणे लाभदायक मानले जाते.
हिंदू धर्मात भगवा रंग विजय आणि मांगल्याचा मानला जातो. नववर्षाच्या स्वागतासाठी हा रंग अत्यंत शुभ आहे. सर्वच धार्मिक कार्यात भगव्या रंगाला अग्रस्थान आहे.
हा रंग सौभाग्य आणि शौर्याचे प्रतीक आहे. कोणत्याही मंगल कार्यात लाल रंगाला शुभ मानले जाते.
निसर्ग आणि सुबत्तेचे प्रतीक असलेला हिरवा रंग गुढीचे सौंदर्य अधिक खुलवतो.
भगवान विष्णूंना प्रिय असलेला हा रंग सकारात्मकता, ऊर्जा आणि प्रसन्नतेचे प्रतीक आहे.
आनंदाचा आणि उत्साहाचा रंग म्हणून गुलाबी रंगाची साडी देखील गुढीसाठी वापरता येते.
गुढीपाडवा हा आनंदाचा आणि नवीन सुरुवातीचा सण आहे. गुढीला मांगल्याचे प्रतीक मानले जात असल्याने, तिला साडी नेसवताना काळ्या रंगाचा वापर टाळावा, असे शास्त्रात सांगितले आहे. काळा रंग हा नकारात्मकतेचे प्रतीक मानला जातो, त्यामुळे कोणत्याही शुभ कार्यात किंवा पूजेच्या गुढीसाठी हा रंग वापरू नये. त्याऐवजी वरील पाचपैकी कोणत्याही उठावदार रंगाची किंवा रंगसंगतीची साडी आणि सोबत खणाचा ब्लाऊज पीस घेऊन गुढी सजवावी.
गुढी उभारताना बांबूच्या काठीला तेल-हळद लावून स्नान घातले जाते. त्यावर भरजरी साडी नेसवून, कडुलिंबाची पाने, आंब्याची पाने आणि फुलांचा हार घातला जातो. त्यावर साखरेची गाठी बांधून तांब्याचा कलश उपडा ठेवला जातो. गुढी दाराच्या उजव्या बाजूला, थोडी झुकलेली न ठेवता सरळ उभारावी. सूर्योदयाला गुढीची पूजा करून तिला नैवेद्य दाखवावा आणि सूर्यास्तापूर्वी ती सन्मानाने खाली उतरवावी. 2026 मधील गुढीपाडवा हा नवीन संकल्प आणि उत्साहाचा ठरणार आहे.
(टीपः धर्म, ज्योतिष, वास्तु, फेंगशुई इत्यादी विषयांवरील लेख/बातम्या केवळ वाचकांच्या माहितीसाठी आहेत. यासंबंधी कोणताही प्रयोग करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला आवश्यक आहे. आमचे उद्दिष्ट फक्त वाचकांना माहिती देणे आहे. Navarashtra या तथ्यांची पुष्टी करू शकत नाही.)
Ans: परंपरेनुसार गुढीला रेशमी किंवा भरजरी साडी नेसवली जाते. विशेषतः पिवळा, भगवा, केशरी किंवा हिरवा रंग शुभ मानला जातो. हे रंग आनंद, विजय आणि समृद्धीचे प्रतीक मानले जातात.
Ans: गुढी विजय आणि शुभतेचे प्रतीक मानली जाते. काही कथांनुसार भगवान राम यांच्या अयोध्येत परतण्याचा आनंद व्यक्त करण्यासाठी गुढी उभारली जाते. तसेच हा दिवस नवीन वर्षाच्या शुभ सुरुवातीचा मानला जातो.
Ans: या दिवशी कडुलिंब, गूळ, चिंच आणि मिरची यांचे मिश्रण खाण्याची परंपरा आहे. यामुळे जीवनातील गोड-कडू अनुभव स्वीकारण्याचा संदेश दिला जातो.
