मंगळवार, 3 नोव्हेंबर 2026
फोटो सौजन्य - (सोशल मीडिया)
स्वयंपाकघर हे केवळ जेवण बनवण्याचे ठिकाण नसून घरातील आरोग्य, आनंद आणि समृद्धीशी संबंधित महत्त्वाचा भाग मानला जातो. त्यामुळे वास्तुशास्त्रामध्ये किचनची रचना, दिशा आणि वस्तूंची मांडणी यांना विशेष महत्त्व दिले जाते. आजकाल मॉड्युलर किचनमध्ये गॅस स्टोव्ह आणि सिंक एकाच प्लॅटफॉर्मवर जवळजवळ बसवण्याची पद्धत सर्वसामान्य झाली आहे. मात्र, वास्तुशास्त्रानुसार अशी रचना शुभ मानली जात नाही. वास्तुशास्त्र पंचमहाभूतांच्या संकल्पनेवर आधारित असल्याचे मानले जाते. पृथ्वी, जल, अग्नी, वायू आणि आकाश या पाच तत्त्वांमधील संतुलन घरातील वातावरणावर परिणाम करत असल्याची धारणा आहे. स्वयंपाकघरात अग्नी आणि जल या दोन तत्त्वांचे विशेष महत्त्व असल्याने त्यांच्यात योग्य समतोल राखणे आवश्यक मानले जाते.
गॅस स्टोव्ह हा अग्नी तत्त्वाचे प्रतीक समजला जातो. ज्योतिषशास्त्रात अग्नीचा संबंध मंगळ आणि सूर्य ग्रहांशी जोडला जातो. ऊर्जा, आत्मविश्वास आणि कार्यक्षमतेचे प्रतीक मानल्या जाणाऱ्या या ग्रहांच्या प्रभावामुळे गॅस स्टोव्ह आग्नेय दिशेला ठेवणे लाभदायक मानले जाते. यामुळे घरात सकारात्मक ऊर्जा निर्माण होते, अशी मान्यता आहे. दुसरीकडे, सिंक हे जल तत्त्वाचे प्रतिनिधित्व करते. जलाचा संबंध चंद्र आणि शुक्र ग्रहांशी जोडला जातो. हे ग्रह शांतता, सौहार्द आणि भावनिक स्थैर्याशी संबंधित मानले जातात. त्यामुळे सिंकची योग्य जागा आणि त्याची मांडणीही वास्तुशास्त्रात महत्त्वाची मानली जाते.
वास्तु तज्ज्ञांच्या मते, गॅस स्टोव्ह आणि सिंक अगदी जवळ असणे म्हणजे अग्नी आणि जल या परस्परविरोधी तत्त्वांचा संघर्ष होय. या तत्त्वांमध्ये समतोल नसल्यास घरात वाद-विवाद, मानसिक तणाव किंवा आर्थिक अस्थिरता वाढू शकते, अशी पारंपरिक मान्यता आहे. काहींच्या मते, घरात सतत मतभेद होणे, अनावश्यक खर्च वाढणे किंवा मानसिक अस्वस्थता निर्माण होणे यामागे किचनमधील वास्तुदोषही कारणीभूत असू शकतात. त्यामुळे स्वयंपाकघराची रचना करताना वास्तुच्या सूचनांचा विचार करण्याचा सल्ला दिला जातो.
जर गॅस स्टोव्ह आणि सिंक आधीपासूनच जवळ असतील, तर त्यांच्यामध्ये काही अंतर ठेवण्याचा सल्ला दिला जातो. तसेच लाकडी पार्टिशन, लाकडी फळी किंवा दगडी पट्टीचा वापर करून दोन्ही तत्त्वांमध्ये विभाजन निर्माण केल्यास संतुलन राखण्यास मदत होते, असे मानले जाते. याशिवाय स्वयंपाकघर स्वच्छ, हवेशीर आणि नीटनेटके ठेवणे हेही अत्यंत महत्त्वाचे मानले जाते. नियमित साफसफाई आणि योग्य व्यवस्थापनामुळे सकारात्मक वातावरण निर्माण होण्यास मदत होते, अशी धारणा आहे.
तज्ज्ञांच्या मते, गॅस आणि सिंकच्या मांडणीबाबतच्या या मान्यता धार्मिक आणि पारंपरिक श्रद्धांवर आधारित आहेत. यासंदर्भात ठोस वैज्ञानिक पुरावे उपलब्ध नसले तरी अनेकजण मानसिक समाधान आणि सकारात्मक वातावरणासाठी या नियमांचे पालन करताना दिसतात.
