फोटो सौजन्य- pinterest
पंचांगानुसार अधिकमास येतो, तेव्हा त्या अधिकमासाच्या कृष्ण पक्षातील एकादशीला “परमा एकादशी” असे म्हणतात. अधिकमास साधारणपणे ३२ महिने १६ दिवसांनी एकदा येते. त्यामुळे परमा एकादशीही प्रत्येक वर्षी नसून केवळ अधिकमासातच येते. यावर्षी परमा एकादशी गुरुवार, 11 जून रोजी आहे.
“परमा” म्हणजे सर्वोच्च, श्रेष्ठ किंवा उत्तम. या एकादशीचे व्रत केल्याने इतर अनेक व्रतांचे पुण्य प्राप्त होते असे पुराणांमध्ये वर्णन आहे.
धर्मग्रंथांनुसार या दिवशी केलेले—
उपवास
जप
दान
भगवान विष्णूचे पूजन
भगवद्गीता व विष्णुसहस्रनाम पठण
यांचे फळ अनेकपटीने वाढते.
पुरुषोत्तम मास हा स्वतः भगवान श्रीविष्णूंना अत्यंत प्रिय असल्यामुळे या काळातील एकादशींचे महत्त्व अधिक आहे. परमा एकादशीचे पालन केल्याने जन्मोजन्मीची पापे नष्ट होतात, पूर्वजांना सद्गती मिळते आणि भक्ताला वैकुंठप्राप्तीचा मार्ग सुकर होतो असे मानले जाते.
भविष्योत्तर पुराणात परमा एकादशीची कथा सांगितली आहे.
प्राचीन काळी कंपील्य नगरात सुमेध नावाचा एक ब्राह्मण आणि त्याची पत्नी पवित्रा राहत होते. ते अत्यंत धर्मनिष्ठ होते; पण त्यांच्या घरी प्रचंड दारिद्र्य होते. अनेक दिवस त्यांना पुरेसे अन्नही मिळत नव्हते.
पत्नी पवित्रा ही पतिव्रता होती. ती स्वतः उपाशी राहूनही पतीची सेवा करीत असे. एकदा त्यांच्या घरी कौंडिन्य ऋषी आले. ब्राह्मण दांपत्याने त्यांचे मोठ्या आदराने स्वागत केले. त्यांच्या सेवेमुळे प्रसन्न होऊन ऋषींनी त्यांना विचारले, “तुमचे दारिद्र्य दूर व्हावे यासाठी तुम्ही परमा एकादशीचे व्रत करा.”
ऋषींच्या सांगण्याप्रमाणे, सुमेध आणि पवित्रा यांनी श्रद्धेने परमा एकादशीचे व्रत केले. तसेच पंचरात्र व्रताचे पालनही केले.
व्रताच्या पुण्याईमुळे त्यांच्या जीवनातील सर्व दुःख दूर झाले. त्यांना संपत्ती, सुख आणि ऐश्वर्य प्राप्त झाले. मृत्यूनंतर त्यांना विष्णुलोक प्राप्त झाला. या कथेतून श्रद्धा, भक्ती आणि एकादशी व्रताचे सामर्थ्य अधोरेखित होते.
ब्रह्म मुहूर्तावर उठावे
पहाटे लवकर उठून स्नान करावे. स्वच्छ वस्त्रे परिधान करून व्रताचा संकल्प करावा.
श्रीविष्णू पूजन
भगवान भगवान विष्णू यांची मूर्ती किंवा चित्रासमोर पूजा करावी.
पूजेत पुढील वस्तू अर्पण कराव्यात:
तुळशीपत्र
पिवळी फुले
चंदन
धूप-दीप
नैवेद्य
“ॐ नमो भगवते वासुदेवाय” या मंत्राचा जप करावा.
तसेच:
विष्णुसहस्रनाम
भगवद्गीता
श्रीमद्भागवताचे पठण करणे शुभ मानले जाते.
शक्य असल्यास निर्जला उपवास करावा. अन्यथा फळाहार घ्यावा.
टाळावयाच्या गोष्टी:
तांदूळ
गहू
डाळी
मांसाहार
मद्य
रात्री भजन, कीर्तन, नामस्मरण आणि हरिकथा ऐकणे विशेष पुण्यकारक मानले जाते.
दुसऱ्या दिवशी द्वादशी तिथीमध्ये विधिपूर्वक पारणे सोडावे. ब्राह्मणांना भोजन व दान देणे शुभ मानले जाते.
अन्नदान
वस्त्रदान
गोदान (शक्य असल्यास)
तूप
फळे
सुवर्णदान
धार्मिक ग्रंथांचे दान
दान नेहमी श्रद्धेने आणि आपल्या सामर्थ्यानुसार करावे.
धर्मग्रंथांनुसार या व्रतामुळे:
पापांचा नाश होतो.
दारिद्र्य दूर होते.
मनोकामना पूर्ण होतात.
कुटुंबात सुख-समृद्धी वाढते.
पूर्वजांना सद्गती मिळते.
भगवान विष्णूंची कृपा प्राप्त होते.
अखेरीस मोक्षप्राप्तीचा मार्ग सुकर होतो.
(टीपः धर्म, ज्योतिष, वास्तु, फेंगशुई इत्यादी विषयांवरील लेख/बातम्या केवळ वाचकांच्या माहितीसाठी आहेत. यासंबंधी कोणताही प्रयोग करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला आवश्यक आहे. आमचे उद्दिष्ट फक्त वाचकांना माहिती देणे आहे. Navarashtra या तथ्यांची पुष्टी करू शकत नाही.)
Ans: अधिक मासाच्या कृष्ण पक्षात येणारी एकादशी परमा एकादशी म्हणून ओळखली जाते. ही एकादशी भगवान विष्णूंना समर्पित असून अत्यंत पुण्यदायी मानली जाते.
Ans: या दिवशी उपवास, जप, दान आणि विष्णूपूजन केल्याने पापांचा नाश होतो, मनोकामना पूर्ण होतात आणि मोक्षप्राप्तीचा मार्ग सुकर होतो असे मानले जाते.
Ans: पुराणांनुसार सुमेध नावाचा एक गरीब ब्राह्मण आणि त्याची पत्नी पवित्रा यांनी हे व्रत श्रद्धेने केल्यामुळे त्यांना सुख, समृद्धी आणि विष्णूकृपा प्राप्त झाली.
