World Bicycle Day : 'सायकलींचे शहर' म्हणून पुण्याची ओळख नावापुरतीच? आंतरराष्ट्रीय स्पर्धांमुळे चमक वाढली, पण ट्रॅक... (फोटो सौजन्य: एआय)
Navarashtra Special: ‘फुटबॉल लिली’ने बहरला विद्यापीठ परिसर; आकर्षक बहराने खुलले निसर्गसौंदर्य
पुणे हे शिक्षण आणि उद्योगांचे केंद्र म्हणून विकसित होत असताना हजारो विद्यार्थी, कामगार आणि नोकरदार सायकलवरूनच प्रवास करत होते. कमी खर्च, आरोग्यदायी जीवनशैली आणि पर्यावरणपूरक वाहतूक या कारणांमुळे सायकल शहराच्या संस्कृतीचा अविभाज्य भाग बनली होती. मात्र गेल्या दोन दशकांत खासगी वाहनांची संख्या वाढल्याने सायकलचा वापर लक्षणीयरीत्या घटला.
सायकल वापराला चालना देण्यासाठी पुणे महापालिकेने विविध भागांत सायकल ट्रॅक उभारले. मात्र त्यांची सद्यस्थिती समाधानकारक नसल्याचे ‘परिसर’ संस्थेच्या सायकल ट्रॅक ऑडिट अहवालातून स्पष्ट झाले आहे. शहरातील १९ रस्त्यांवरील ३५ किलोमीटर लांबीच्या सायकल ट्रॅकची पाहणी करण्यात आली. ५०० मीटरच्या ७७ विभागांमध्ये विभागून सातत्य, सुरक्षितता आणि आरामदायीपणा या निकषांवर मूल्यमापन करण्यात आले. त्यानुसार केवळ ११ टक्के ट्रॅक चांगल्या दर्जाचे आढळले, तर ६१ टक्के ट्रॅक मध्यम आणि २८ टक्के ट्रॅक निकृष्ट श्रेणीत असल्याचे समोर आले. अतिक्रमणे, वाहनांचे पार्किंग, खराब पृष्ठभाग, तुटक मार्ग आणि अपुरी सुरक्षितता या प्रमुख समस्या असल्याचे अहवालात नमूद करण्यात आले आहे.
याच वास्तवाच्या पार्श्वभूमीवर एक सकारात्मक बाजूही समोर येत आहे. ‘पुणे सायकल ग्रँड टूर’ आणि ‘पुणे सायकल ग्रँड चॅलेंज’ या आंतरराष्ट्रीय स्पर्धांमुळे पुणे पुन्हा जागतिक सायकलिंग नकाशावर झळकले. देश-विदेशातील हजारो सायकलपटूंच्या सहभागामुळे शहराची सायकलनगरी म्हणून असलेली जुनी ओळख पुन्हा चर्चेत आली. मात्र या प्रतिमेला साजेशा दर्जाच्या पायाभूत सुविधा उभारण्याचे आव्हान अद्याप कायम आहे.
एकीकडे आंतरराष्ट्रीय सायकल स्पर्धांमुळे पुण्याची सायकलनगरीची ओळख उजळत असताना, दुसरीकडे सायकल ट्रॅकची दुरवस्था शहरासमोर मोठे आव्हान म्हणून उभी आहे. सायकल हा केवळ क्रीडा किंवा छंदाचा विषय न राहता दैनंदिन वाहतुकीचा सक्षम पर्याय बनला, तरच पुणे पुन्हा खऱ्या अर्थाने ‘सायकलींचे शहर’ म्हणून ओळखले जाईल असे मत नागरिकांनी व्यक्त केले.
