मंगळवार, 20 ऑक्टोबर 2026
भारत-रशिया करार: २०० सुपरजेट विमानांच्या खरेदीबाबत मोठा संकेत; विमान वाहतूक क्षेत्रात घडवू शकतो मोठे बदल ( फोटो सौजन्य : सोशल मीडिया )
India Russia Aircraft Deal 2026 : भारतीय नागरी विमान वाहतूक (Civil Aviation) क्षेत्रात खूप मोठी आणि ऐतिहासिक घडामोड समोर येत आहे. भारत आणि रशिया यांच्यात एका अत्यंत महत्त्वाकांक्षी विमान कराराचे थेट संकेत मिळाले आहेत, जे येत्या काळात जागतिक विमान वाहतूक बाजाराचे समीकरण पूर्णपणे बदलून टाकणार आहेत. रशियाची सरकारी विमान कंपनी, युनायटेड एअरक्राफ्ट कॉर्पोरेशन (UAC) चे प्रमुख वादिम बडीखा यांनी नुकत्याच दिलेल्या एका मुलाखतीत हा मोठा खुलासा केला आहे. भारतीय विमान कंपन्यांनी रशियाच्या दोन अत्यंत आधुनिक प्रवासी विमानांमध्ये ‘सुखोई एसजे-१००’ (Sukhoi SJ-100) आणि ‘आयएल-११४-३००’ (Il-114-300) – तीव्र स्वारस्य दाखवले असून, ही मागणी जवळपास १०० ते २०० विमानांच्या घरामध्ये आहे.
या संपूर्ण कराराचा सर्वात महत्त्वाचा आणि अभिमानास्पद पैलू म्हणजे ‘मेक इन इंडिया’ (Make in India) आणि ‘आत्मनिर्भर भारत’ उपक्रम! रशियन अधिकाऱ्यांनी स्पष्ट केले आहे की, ही विमाने केवळ रशियाकडून थेट खरेदी केली जाणार नाहीत, तर तंत्रज्ञान हस्तांतरणाद्वारे (Technology Transfer) त्यांची संपूर्ण निर्मिती भारतीय भूमीवरच केली जाईल. यासाठी भारताची दिग्गज सरकारी एरोस्पेस कंपनी, हिंदुस्तान एरोनॉटिक्स लिमिटेड (HAL) आणि रशियाच्या UAC यांच्यात आधीच एक अधिकृत सामंजस्य करार (MoU) स्वाक्षरी झाला आहे. या योजनेनुसार, येत्या तीन वर्षांच्या आत भारतातील HAL च्या कारखान्यांमध्ये या सुपरजेट विमानांचे उत्पादन प्रत्यक्ष सुरू करण्याचे उद्दिष्ट आहे. सुरुवातीच्या टप्प्यात दरवर्षी २० ते ४० विमानांची निर्मिती केली जाऊ शकते, ज्याला तज्ञांनी अतिशय उत्तम वेग मानले आहे.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Abu Dhabi : मुस्लिम देशात वसलेल्या भारतीय संस्कृतीचा जगभर गौरव; अबू धाबीतील BAPS हिंदू मंदिराला ‘Global Tolerance Award 2026’
सध्या भारतीय विमान वाहतूक बाजाराचा विचार केला तर इंडिगो, एअर इंडिया यांसारख्या मोठ्या भारतीय विमान कंपन्या प्रामुख्याने अमेरिकेची ‘बोईंग’ (Boeing) आणि युरोपची ‘एअरबस’ (Airbus) या दोनच कंपन्यांवर पूर्णपणे अवलंबून आहेत. परंतु, या कंपन्यांकडे विमानांच्या ऑर्डरचा प्रचंड बॅकलॉग असल्यामुळे नवीन विमानांच्या वितरणासाठी (Delivery) भारतीय कंपन्यांना अनेक वर्षे वाट पाहावी लागते. यामुळे भारताच्या विमान वाहतूक विस्तारात मोठा अडथळा निर्माण होतो. रशियासोबतचा हा २०० विमानांचा करार भारताला एक अत्यंत मजबूत, वेगवान आणि परवडणारा पर्याय उपलब्ध करून देणार आहे. संरक्षण क्षेत्राप्रमाणेच आता नागरी विमान वाहतुकीतही रशिया भारताचा विश्वासू भागीदार म्हणून पुढे येत आहे. तज्ञांच्या मते, भारतासह शेजारील देशांच्या प्रादेशिक बाजारपेठेत अशा प्रकारच्या २०० ते ३०० विमानांची मोठी गरज आहे, जी ही भागीदारी सहज पूर्ण करू शकते.
Russia, India Negotiating The Joint Production of 200 Ilyushin and Yakolev Commercial Airlinershttps://t.co/8DfotJ0XDB
Russia and India are negotiating a potential agreement for India to manufacture the Ilyushin 114-300 turboprop and the SJ-100 superjet under licence from… pic.twitter.com/tCaWv7UB3X — Russia’s Pivot to Asia (@RussiasPivot) June 3, 2026
credit – social media and Twitter
या करारानुसार उत्पादित होणारी दोन्ही विमाने भारताच्या देशांतर्गत विमान वाहतुकीसाठी ‘गेम-चेंजर’ ठरणार आहेत. ही विमाने प्रामुख्याने मध्यम आणि लहान शहरांना जोडण्यासाठी डिझाइन केलेली आहेत:
१. सुखोई एसजे-१०० (Sukhoi SJ-100): हे ८० ते १०० प्रवाशांची आसनक्षमता असलेले एक अत्यंत आधुनिक आणि प्रगत प्रादेशिक जेट विमान (Regional Jet) आहे. दोन मोठ्या शहरांमधील मध्यम अंतराच्या प्रवासासाठी हे अतिशय कार्यक्षम मानले जाते.
२. आयएल-११४-३०० (Il-114-300): हे एक प्रगत टर्बोप्रॉप (Turboprop – पंखे असलेले) विमान आहे, जे साधारण ६८ प्रवाशांना घेऊन उडू शकते. सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे, लहान धावपट्टी (Short Runway) असलेल्या आणि दुर्गम भागातील प्रादेशिक विमानतळांवर उतरण्यासाठी हे विमान सर्वोत्तम आहे.
पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या स्वप्नातील ‘उडान’ (उडे देश का आम नागरिक) या योजनेला या विमानांमुळे प्रचंड गती मिळणार आहे. यामुळे देशातील टियर-२ आणि टियर-३ शहरांमधील सामान्य नागरिकांना अत्यंत स्वस्त दरात हवाई प्रवासाचा आनंद घेता येईल. याशिवाय, रशियाने भारतातील खाजगी विमान कंपनी ‘फ्लेमिंगो एरोस्पेस’ (Flamingo Aerospace) सोबत देखील सुरुवातीला ६ विमाने पुरवण्याचा प्राथमिक करार केला आहे.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Mount Everest : थरारक! मृत्यूनेही टेकले गुडघे; 8 हजार मीटर उंचीवरून 6 दिवस रांगत खाली आला ‘माउंटन टायगर’ हिलरी दावा शेर्पा
भारतामध्ये व्यावसायिक प्रवासी विमानांची देशांतर्गत निर्मिती होणे ही देशाच्या इतिहासातील एक मैलाचा दगड ठरणारी कामगिरी असेल. यापूर्वी, खूप वर्षांपूर्वी म्हणजेच १९६१ मध्ये HAL ने परवान्याअंतर्गत ‘HS 748’ (Avro) या विमानांची निर्मिती केली होती. परंतु त्यानंतर भारताने लढाऊ विमाने बनवण्यात यश मिळवले असले, तरी व्यावसायिक नागरी विमानांचा इतका मोठा प्रकल्प देशात कधीच झाला नाही. येत्या १० वर्षांत भारताला आपली वाढती प्रवासी संख्या पाहता तब्बल २२०० नवीन व्यावसायिक विमानांची आवश्यकता भासणार आहे. अशा स्थितीत रशियासोबतचा हा धोरणात्मक करार भारताला जागतिक स्तरावर ‘विमान निर्मितीचे प्रमुख केंद्र’ (Aircraft Manufacturing Hub) म्हणून प्रस्थापित करेल यात शंका नाही.
