सोमवार, 2 नोव्हेंबर 2026
फोटो सौजन्य- सोशल मीडिया
Baba Ramdev tri-education model: भारतीय संस्कृती, आधुनिक विज्ञान आणि राष्ट्रसेवेच्या भावनेने प्रेरित होऊन आयएएस (IAS), आयपीएस (IPS) आणि इतर केंद्रीय सेवांमधील अधिकाऱ्यांची जडणघडण करण्याच्या उद्देशाने ‘पतंजली’ने ‘पतंजली सिव्हिल सेवा अकादमी’ (Patanjali Civil Services Academy) सुरू करण्याची घोषणा केली आहे. ही नाविन्यपूर्ण संकल्पना प्राचीन भारतीय ज्ञान आणि आधुनिक प्रशासकीय गरजांचा मेळ घालून भारताच्या प्रशासकीय व्यवस्थेला एक नवीन दिशा देईल.
योगगुरू बाबा रामदेव यांनी या अकादमीला शिक्षण क्षेत्रातील एक ऐतिहासिक पाऊल म्हटले आहे. ते म्हणाले, “भारत संविधानाने चालतो, पण कायद्यांची प्रभावी अंमलबजावणी ही अधिकाऱ्यांच्या चारित्र्यावर अवलंबून असते.”
या अकादमीचे उद्दिष्ट केवळ यशस्वी प्रशासकीय अधिकारी घडवणे नसून असे राष्ट्रनिष्ठ नागरिक तयार करणे आहे, जे भारतमातेची सेवा हेच आपले सर्वोच्च कर्तव्य मानतील. यासाठी अकादमीत ‘त्रि-शिक्षण’ मॉडेल लागू केले जाईल, ज्यामध्ये खालील ३ गोष्टींचा समन्वय असेल:
१. आध्यात्मिक ज्ञान (Spiritual Knowledge)
२. प्रशासकीय उत्कृष्टता (Administrative Excellence)
३. शैक्षणिक कठोरता (Academic Rigor)
हे मॉडेल ऋग्वेद, यजुर्वेद आणि सामवेद यांच्या त्रिवेणी संगमासारखे काम करेल.
अकादमीचा अभ्यासक्रम राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण (NEP 2020) आणि भारतीय ज्ञान परंपरेनुसार ‘वारसा आणि विज्ञान’ तसेच ‘बोधी आणि शोध’ या सिद्धांतांवर आधारित असेल. यासोबतच, योग आणि प्राणायामाच्या माध्यमातून विद्यार्थ्यांमध्ये आत्मविश्वास आणि मनोबल विकसित केले जाईल, जे उच्च पातळीवरील प्रशासकीय जबाबदाऱ्या पार पाडण्यासाठी अत्यंत आवश्यक आहे.
पतंजलीने दिलेल्या माहितीनुसार, या अकादमीचे नेतृत्व देशातील प्रतिष्ठित शिक्षणतज्ज्ञ आणि सिव्हिल सेवा मार्गदर्शक अवध ओझा (Avadh Ojha) करणार आहेत. ते अकादमीच्या सुरुवातीच्या एक महिन्याच्या विशेष सत्रात ‘इतिहास आणि प्रेरणा’ या विषयावर विद्यार्थ्यांना मार्गदर्शन करतील.
अवध ओझा म्हणाले की, “अकादमीचे ध्येय केवळ माहिती देणे नसून विद्यार्थ्यांमधील विवेक जागृत करणे हे आहे.”
