मंगळवार, 28 जुलै 2026
फोटो सौजन्य- सोशल मीडिया
Harsh Dubey NEET Controversy: NEET-UG २०२६ च्या वादाच्या पार्श्वभूमीवर अचानक एक नाव सोशल मीडियावर प्रचंड व्हायरल झाले आहे- हर्ष दुबे. स्वतःला NEET परीक्षेचा विद्यार्थी सांगणाऱ्या हर्षचे व्हिडिओ सोशल मीडियावर तुफान व्हायरल होत आहेत. तो आरक्षण, वेगवेगळ्या राज्यांमधील कट-ऑफ आणि वैद्यकीय प्रवेश प्रक्रियेवर उघडपणे बोलत आहे. त्याच्या भाषणानंतर सोशल मीडियावर ‘रिझर्व्हेशन हटाओ आंदोलन’ मोहिमेलाही मोठी प्रसिद्धी मिळाली. हर्षचा असा दावा आहे की, तो अनेकदा मेडिकल कॉलेजच्या कट-ऑफच्या अगदी जवळ पोहोचूनही त्याला सीट मिळू शकली नाही आणि याच अनुभवाने त्याला आरक्षण व्यवस्था व समुपदेशन प्रणालीविरुद्ध आवाज उठवण्यास प्रेरित केले.
हर्ष दुबे हा NEET परीक्षेची तयारी करणारा विद्यार्थी आहे. त्याने अनेकदा NEET परीक्षा दिली आहे आणि प्रत्येक वेळी मेडिकल कॉलेजच्या कट-ऑफच्या अगदी जवळ पोहोचून त्याची संधी हुकली. त्याच्या मते, काही गुणांच्या फरकामुळे एमबीबीएसमध्ये प्रवेश न मिळण्याची अशी परिस्थिती त्याने चार वेळा अनुभवली आहे.
त्याने आरक्षण, वेगवेगळ्या राज्यांतील कट-ऑफमधील फरक आणि मेडिकल ॲडमिशन सिस्टीमवर अनेक सवाल उपस्थित केले. त्याचा हा व्हिडिओ सोशल मीडियावर वेगाने पसरला आणि त्यानंतर त्याला घेऊन देशभरात नव्या चर्चेला उधाण आले.
दुसरीकडे, सोशल मीडियावर ‘रिझर्व्हेशन हटाओ आंदोलन’ नावाने एक मोहीमही चालवली जात आहे. या प्लॅटफॉर्मवर लाखो लोक जोडले गेल्याचा दावा केला जात आहे. या मोहिमेच्या माध्यमातून आरक्षण व्यवस्थेत बदल किंवा फेरविचार करण्याची मागणी केली जात आहे. हर्ष दुबेचा सर्वात मोठा दावा हाच आहे की, मेडिकल कॉलेजमध्ये प्रवेश न मिळण्याचे मुख्य कारण आरक्षण आणि वेगवेगळ्या श्रेणींची कट-ऑफ आहे. त्याचे म्हणणे आहे की, त्याने मेहनत केली, चांगले गुणही मिळवले; परंतु सामान्य प्रवर्गाच्या उच्च कट-ऑफमुळे त्याला सीट मिळाली नाही. तो प्रत्येक वेळी सीमारेषेवर जाऊन अडकतो, म्हणजेच मेडिकल कॉलेजच्या सीटपासून अवघ्या काही गुणांच्या अंतरावर राहतो.
यावेळी तो असेही म्हणाला की, जर NEET बाबत काही निर्णय घ्यायचा असेल, तर चर्चा त्या विद्यार्थ्यांशी व्हायला हवी ज्यांनी परीक्षा दिली आहे आणि ज्यांना या संपूर्ण प्रक्रियेचा प्रत्यक्ष अनुभव आहे. राजकीय नेत्यांऐवजी सरकारने थेट NEET परीक्षार्थींसोबत बसून त्यांच्या अडचणी ऐकून घेतल्या पाहिजेत.
हर्ष दुबेचा सर्वात मोठा प्रश्न आरक्षण व्यवस्थेबद्दल होता. तो म्हणाला की, सार्वजनिक चर्चांमध्ये पेपर लीक, राजीनामा आणि राजकारणावर चर्चा होते; परंतु आरक्षणामुळे वेगवेगळ्या वर्गांत आणि राज्यांत तयार होणाऱ्या कट-ऑफच्या फरकावर कोणीही बोलत नाही. जर देशात एकच राष्ट्रीय परीक्षा घेतली जाते, तर मग वैद्यकीय प्रवेशासाठी राज्यांनुसार कट-ऑफमध्ये एवढा फरक का आहे?
हर्षने असा दावा केला की, वेगवेगळ्या राज्यांमध्ये एकाच दर्जाच्या मेडिकल कॉलेजेससाठी वेगवेगळ्या गुणांवर प्रवेश मिळतो. उदाहरण देताना तो म्हणाला की, कुठेतरी ५७० गुणांवर सीट मिळते, तर कुठेतरी ५६० किंवा त्याहून कमी गुणांवर प्रवेश होतो. याच आधारे त्याने प्रश्न केला की, जर परीक्षा संपूर्ण देशासाठी एकच आहे, तर समुपदेशन आणि सीट वाटपाची व्यवस्था अधिक समान का असू शकत नाही? त्याने असा सल्ला दिला की, एका राष्ट्रीय परीक्षेनंतर अधिक समान आणि पारदर्शक कॉन्सिलिंग सिस्टीमवर विचार व्हायला हवा.
धर्मेंद्र प्रधान यांच्या राजीनाम्यावरही हर्षने आपले मत व्यक्त केले. तो म्हणाला की, केवळ एखाद्या मंत्र्याने राजीनामा दिल्यामुळे वर्षांनुवर्षे तयारी करणाऱ्या विद्यार्थ्यांना मेडिकल कॉलेजची सीट मिळणार नाही. खरी गरज परीक्षा आणि प्रवेश व्यवस्थेत सुधारणा करण्याची आहे; केवळ राजकीय कारवाईने विद्यार्थ्यांची समस्या सुटणार नाही.
हर्षने वैद्यकीय प्रवेश परीक्षेच्या कठीण पातळीचाही उल्लेख केला. त्याच्या मते, NEET वर्षातून फक्त एकदाच आयोजित केली जाते. विद्यार्थी वर्षभर तयारी करतात, परंतु परीक्षेच्या दिवशी काही कारणास्तव कामगिरी खराब झाली, वीज गेली, आरोग्याची समस्या निर्माण झाली किंवा इतर काही अडचण आली, तर पूर्ण वर्ष वाया जाते. एका दिवसाची चूक अनेक विद्यार्थ्यांचे पूर्ण करिअर बदलून टाकते.
तसेच हर्षने आर्थिक परिस्थितीचाही उल्लेख केला. तो म्हणाला की, अनेक विद्यार्थी सामान्य कुटुंबांतून येतात, तर काही विद्यार्थी आर्थिकदृष्ट्या अत्यंत मजबूत असतात. मेहनत आणि गुण मिळवूनही जर सामान्य प्रवर्गातील आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल विद्यार्थी सीटपासून वंचित राहत असेल, तर त्याची निराशा स्वाभाविक आहे. याच दरम्यान त्याने असेही म्हटले की, केवळ जातीच्या आधारावर कोणाच्याही आर्थिक परिस्थितीचे मूल्यमापन केले जाऊ नये आणि आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल असलेल्या सामान्य प्रवर्गातील विद्यार्थ्यांच्या समस्यांवरही गंभीर चर्चा व्हायला हवी.
