बुधवार, 21 ऑक्टोबर 2026
मुंबईकरांचा प्रवास होणार सुरक्षित! देशातील पहिली 'नॉन-एसी' बंद दरवाज्यांची लोकल दाखल
नव्याने तयार करण्यात आलेली ही ट्रेन चेन्नईजवळील पेरांबूर येथील ‘इंटीग्रल कोच फॅक्टरी’ (ICF) मध्ये तयार करण्यात आली आहे. सध्या ही गाडी रेणिगुंटा मार्गे मुंबईकडे आणली जात आहे. मध्य रेल्वेला प्राप्त झालेली अशा प्रकारची ही पहिलीच ट्रेन आहे. ही गाडी (रेक) कुर्ला कारशेडमध्ये आणली जाईल; त्यानंतर मध्य रेल्वेच्या नॉन-एसी गाड्यांच्या ताफ्यात तिचा औपचारिकपणे समावेश केला जाईल.
मुंबईतील प्रवाशांच्या सुरक्षेच्या दृष्टीने, शहरात धावणाऱ्या सर्व लोकल गाड्यांचे दरवाजे बंद असणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. रेल्वे मंत्री अश्विनी वैष्णव यांच्या मते, मुंबईला आता बंद दरवाजे असलेली पहिली नॉन-एसी लोकल ट्रेन मिळाली आहे जो प्रवाशांच्या सुरक्षेच्या दृष्टीने एक ऐतिहासिक टप्पा आहे. विशेष म्हणजे, जून २०२५ मध्ये मुंब्रा येथे घडलेल्या एका घटनेनंतर ज्यामध्ये गर्दीने भरलेल्या लोकल ट्रेनच्या उघड्या दरवाजांतून अनेक प्रवासी खाली पडले होते रेल्वे मंत्र्यांनी अशी घोषणा केली होती की, भविष्यात मुंबईसाठी तयार केल्या जाणाऱ्या सर्व लोकल गाड्यांना बंद दरवाजे असतील.
चेन्नई येथील ‘इंटीग्रल कोच फॅक्टरी’ने (ICF) रेल्वे मंडळाच्या सहयोगाने या ट्रेनची रचना केली आहे. ही ‘व्हेस्टिब्युल-प्रकारची’ ट्रेन असून, यात प्रत्येकी सहा डब्यांचे असे दोन स्वतंत्र संच (युनिट्स) आहेत. जुन्या एसी गाड्यांप्रमाणेच, या गाडीतही प्रवासी एका डब्यातून दुसऱ्या डब्यात सहजपणे जाऊ शकतात. महिलांसाठी राखीव असलेले डबे गाडीच्या दोन्ही टोकांना असू शकतात; मात्र, यात ‘प्रथम श्रेणी’चा (First Class) कोणताही डबा नाही.
मुंबईच्या नॉन-एसी लोकल गाड्यांच्या बाबतीत, व्हेंटिलेशनची समस्या हे सर्वात मोठे आव्हान होते. नॉन-एसी गाड्यांचे दरवाजे बंद असल्यामुळे हवेचा संचार खुंटू शकतो आणि त्यामुळे प्रवाशांना गुदमरल्यासारखे होऊ शकते, अशी भीती व्यक्त केली जात होती. या समस्येचे निवारण करण्यासाठी, गाडीमध्ये अत्यंत कार्यक्षम अशा वायुवीजन यंत्रणा (व्हेंटिलेशन युनिट्स) बसवण्यात आल्या आहेत. छतावर बसवण्यात आलेले ‘ब्लोअर्स’ डब्यांमध्ये सतत ताजी हवा खेळती ठेवतात. अधिकाऱ्यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, या गाडीची रचना अशा प्रकारे करण्यात आली आहे की, पावसाचे पाणी गाडीच्या आत शिरणार नाही जी समस्या जुन्या ‘सीमेन्स’ गाड्यांमध्ये वारंवार भेडसावत असे. गर्दीच्या वेळी होणाऱ्या प्रचंड गर्दीचा विचार करून, या गाडीमध्ये चालकाच्या केबिनला लागून असलेले दरवाजे आपोआप बंद करण्याची यंत्रणा बसवण्यात आली आहे; यासोबतच सेन्सर्स, ‘टॉकबॅक’ यंत्रणा, प्रवाशांना माहिती देणारे फलक आणि सुधारित वायुवीजन सुविधाही यात समाविष्ट आहेत. यामुळे डब्यांमध्ये कार्बन डायऑक्साइड साचत नाही आणि प्रवाशांना गाडीतून बाहेर पडण्याच्या धोक्यापासून संरक्षण मिळते.
मध्य रेल्वे आपल्या सोलापूर विभागातील ‘वाडी’ (Wadi) स्थानकावर या गाडीचा (rake) अधिकृत ताबा घेईल; त्यानंतर पुढील प्रक्रिया आणि प्रत्यक्ष सेवेत दाखल करण्यासाठी ही गाडी कुर्ला कारशेडमध्ये नेली जाईल. कोणतीही गाडी प्रवासी सेवेत दाखल करण्यापूर्वी तिची चाचणी घेणे अनिवार्य असते. ‘आरडीएसओ’ (RDSO) या गाडीची ‘हाय-स्पीड’ (११० किमी/तास) ‘कन्फर्मेटरी ऑसिलोग्राफ कार रन’ (COCR) चाचणी घेईल; या चाचणीदरम्यान गाडीचा वेग आणि प्रवासाचा दर्जा तपासण्यासाठी सेन्सर्सचा वापर केला जाईल. त्यानंतर, ‘प्रवासी चाचण्यां’च्या टप्प्यात डब्यांमध्ये प्रवाशांच्या वजनाइतके वजन असलेल्या पोत्यांची मांडणी करून सुरक्षिततेशी संबंधित चाचण्या घेतल्या जातील. ही संपूर्ण प्रक्रिया पूर्ण होण्यास काही कालावधी लागेल, असा अंदाज आहे.
Mumbai Local: मध्य रेल्वेवरील गर्दी कमी होणार! आता ठाणे-डोंबिवली मार्गावरून धावणार 15 डब्यांची लोकल
