मंगळवार, 20 ऑक्टोबर 2026
फोटो सौजन्य- pinterest
महाराष्ट्रातील पुणे शहर हे अनेक ऐतिहासिक आणि धार्मिक स्थळांसाठी प्रसिद्ध आहे. त्यापैकी चतुःश्रृंगी देवी मंदिर हे एक अत्यंत पवित्र आणि जागृत शक्तीस्थान मानले जाते. पुण्यातील सेनापती बापट रस्त्याजवळ टेकडीवर वसलेले हे मंदिर लाखो भाविकांच्या श्रद्धेचे केंद्र आहे. नवरात्रोत्सवाच्या काळात येथे भक्तांची विशेष गर्दी पाहायला मिळते. देवीच्या कृपेने मनोकामना पूर्ण होतात, अशी भक्तांची श्रद्धा आहे.
चतुःश्रृंगी देवी मंदिर हे पुण्यातील अत्यंत प्रसिद्ध आणि जागृत देवस्थान मानलं जातं. सेनापती बापट मार्गावरती टेकडी वरती बसलेले हे मंदिर पुणेकरांच्या श्रद्धेच महत्त्वाचं केद्र आहे. देवीची मूर्ती स्वयंभू मानली जाते. मूर्तीमध्ये देवीचे तेजस्वी रुप मानले पाहायला मिळते. चतुःश्रृंगी या नावाचा अर्थ चार शिखरे असलेली असा होतो. मंदिराभोवती चार टेकड्या असल्यामुळे देवीला हे नाव पडल्याचं मानलं जातं. हे मंदिर देवी दुर्गेचं शक्तीपीठ म्हणून ओळखलं जातं. चतुःश्रृंगी देवीला आंबेश्वरी असंही म्हणतात.
या देवीची मूर्ती स्वयंभू आणि सिंदुर लेपित आहे. हे महाकाली, महालक्ष्मी आणि महासरस्वती याचं एकत्रित रुप मानलं जातं. मुख्य मंदिरात जाण्यासाठी सुमारे 150 हून अधिक पायऱ्या चढायला लागतात.
लोककथेनुसार प्राचीन काळात पुण्याजवळील परिसरात दाट असं जंगल होतं. त्या काळात दुर्लभ पितांबरदास नावाचा एक व्यापारी भक्त होता. असं सांगितलं जातं, त्याला देवीने स्वप्नात दर्शन दिलं आणि टेकडीवरती स्वतःची मूर्ती असल्याचं सांगितलं. यानंतर त्याने या ठिकाणी शोध घेतला असता टेकडीमध्येच स्वयंभू मूर्ती सापडली. त्यानंतर येथे मंदिराची स्थापना करण्यात आली. तेव्हापासून चतुःश्रृंगी देवी पुण्याची जागृत आणि नवसाला पावणारी देवी म्हणून ओळखली जाऊ लागली. मुख्य मंदिराच्या परिसरात देवी दुर्गा आणि पार्वतीनंदन गणेशाचेही मंदिर आहे.
पुण्यातील धार्मिक स्थळांमध्ये या मंदिराचा समावेश होतो. विशेषतः नवरात्रीत येथे लाखो भाविक दर्शनासाठी येतात. नवीन काम सुरू करण्यापूर्वी अनेक जण देवीचा आशीर्वाद घेतात. शिवाय पुण्यातील अनेक कुटुंबाची ही कुलस्वामिनी देखील आहे.
(टीपः धर्म, ज्योतिष, वास्तु, फेंगशुई इत्यादी विषयांवरील लेख/बातम्या केवळ वाचकांच्या माहितीसाठी आहेत. यासंबंधी कोणताही प्रयोग करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला आवश्यक आहे. आमचे उद्दिष्ट फक्त वाचकांना माहिती देणे आहे. Navarashtra या तथ्यांची पुष्टी करू शकत नाही.)
Ans: चतुः" म्हणजे चार आणि "श्रृंग" म्हणजे शिखरे. मंदिराभोवती चार टेकड्या असल्यामुळे देवीला चतुःश्रृंगी असे नाव पडले.
Ans: चतुःश्रृंगी देवीला महाकाली, महालक्ष्मी आणि महासरस्वती यांचे एकत्रित स्वरूप मानले जाते.
Ans: लोककथेनुसार दुर्लभ पितांबरदास नावाच्या भक्ताला देवीने स्वप्नात दर्शन दिले आणि टेकडीवर स्वतःची मूर्ती असल्याचे सांगितले. त्यानंतर मूर्ती सापडून मंदिराची स्थापना झाली
