बुधवार, 11 नोव्हेंबर 2026
वयाची शंभरी पार, पण कुस्तीचा तोच रुबाब! साहेबराव पवार यांच्या हस्ते हिंदकेसरी स्पर्धेचे मातीपूजन
शाहू स्टेडियमवर बुधवारी कुस्तीचा इतिहास चालताना दिसला. वयाची शंभरी पार केलेला हा तरुण ऐटीत आखाड्याकडे चालत आला. पांढरेशुभ्र मलमली धोतर, अंगात कडक परिटघडीचा नेहरू शर्ट, डोक्यावर गांधी टोपी आणि डोळ्यांत आजही लाल मातीच्या सेवेची धग दिसत होती.
आखाड्याजवळ पोहोचताच त्यांनी नारळ फोडला आणि उपस्थितांनी टाळ्यांचा कडकडाट केला. हा फक्त आखाडा पूजनाचा क्षण नव्हता, तर उपस्थितांनी कुस्ती महर्षी साहेबराव पवार (भाऊ) यांच्या लाल मातीशी असलेल्या इमानाला दिलेली ती सलामी होती.
साहेबराव पवार यांनी आयुष्यभर कुस्तीला जपले. स्वतःच्या सुख-दुःखाची पर्वा न करता गावोगावी आखाडे जिवंत ठेवण्यासाठी कसोशीने प्रयत्न केले. राज्य आणि राष्ट्रीय स्तरावर अनेक पैलवान घडवले. कित्येकदा पदरमोड करून कुस्ती स्पर्धा भरवल्या. लाल मातीची परंपरा टिकावी म्हणून त्यांनी आयुष्य झिजवले. त्यांच्यासाठी कुस्ती हा फक्त खेळ नसून ती त्यांची साधना आहे. त्यामुळे ते नियमित पहाटे चार वाजता सातारा तालिम संघावर उपस्थित राहून उदयोन्मुख मल्लांना मार्गदर्शन करतात.
“वडिलांनी आयुष्यभर लाल मातीची सेवा केली. कुस्ती हीच त्यांची पूजा आणि आखाडाच त्यांचे मंदिर राहिले आहे. वयाची शंभरी पूर्ण करूनही त्यांच्यातील उत्साह तरुणांना लाजवणारा आहे. त्यांच्या आशीर्वादातूनच हिंदकेसरी स्पर्धेचे आयोजन करण्याची प्रेरणा मिळाली. कुस्ती आणि मातीवरील त्यांचे प्रेम पुढच्या पिढीपर्यंत पोहोचवणे, हीच आमची खरी जबाबदारी आहे.”
— दीपक साहेबराव पवार, माजी जिल्हा परिषद सदस्य
“साहेबराव पवार भाऊ म्हणजे महाराष्ट्राच्या कुस्ती संस्कृतीचा जिवंत इतिहास आहेत. त्यांनी आयुष्यभर लाल मातीची सेवा करत अनेक पिढ्या घडवल्या. आखाड्याशी इमान राखत त्यांनी असंख्य मल्लांना ताकद, शिस्त आणि संस्कार दिले. आजच्या पिढीने त्यांच्याकडून जिद्द, मेहनत आणि मातीशी नाळ जोडून ठेवण्याची प्रेरणा घ्यावी. वयाची शंभरी पूर्ण करूनही त्यांच्यातील आखाड्यावरील प्रेम आणि उत्साह पाहिला की प्रत्येक कुस्तीप्रेमीचा उर अभिमानाने भरून येतो.”
— मोहननाना खोपडे, भारतीय कुस्ती माती शैली विभाग
