मंगळवार, 10 नोव्हेंबर 2026
फोटो सौजन्य AI
तेहरान : मध्यपूर्वेतील वाढत्या तणावाच्या पार्श्वभूमीवर इराणची अर्थव्यवस्था पुन्हा एकदा जागतिक चर्चेचा विषय ठरली आहे. अमेरिकेने इराणवर लादलेले आर्थिक निर्बंध अधिक कठोर करण्याची भूमिका कायम ठेवली असून, त्याचा परिणाम देशाच्या तेल निर्यातीपासून परकीय चलनाच्या उत्पन्नापर्यंत अनेक क्षेत्रांवर होत असल्याचे आर्थिक विश्लेषकांचे मत आहे. इराणची अर्थव्यवस्था मोठ्या प्रमाणावर कच्च्या तेलाच्या निर्यातीवर अवलंबून आहे. मात्र गेल्या काही वर्षांत अमेरिकेने तेल व्यापार, जहाजवाहतूक, विमा सेवा आणि आर्थिक व्यवहारांवर निर्बंध लादल्याने इराणसमोर अनेक अडचणी निर्माण झाल्या आहेत. या निर्बंधांमुळे आंतरराष्ट्रीय बाजारात तेल विक्री करणे अधिक कठीण झाले असून, परकीय चलनाच्या कमाईवरही त्याचा परिणाम झाल्याचे मानले जाते.
अमेरिकेचा दावा आहे की, या निर्बंधांचा उद्देश इराणच्या लष्करी आणि अणु कार्यक्रमासाठी वापरल्या जाणाऱ्या आर्थिक स्रोतांवर मर्यादा आणणे हा आहे. दुसरीकडे, इराणने हे निर्बंध अन्यायकारक असल्याचे सांगत त्यांचा निषेध केला आहे. तसेच निर्बंध असूनही देशाची अर्थव्यवस्था टिकवून ठेवण्यासाठी पर्यायी व्यापारमार्ग आणि नवे आर्थिक भागीदारीचे पर्याय शोधण्याचा प्रयत्न सुरू असल्याचे इराणकडून सांगितले जाते. दरम्यान, इराणमधील महागाई, चलनाचे अवमूल्यन आणि वाढती बेरोजगारी हेही चिंतेचे विषय बनले आहेत. देशांतर्गत वस्तूंच्या किमती वाढल्याने सामान्य नागरिकांवर आर्थिक ताण वाढत असल्याचे स्थानिक माध्यमांमधून समोर येत आहे. काही विश्लेषकांच्या मते, निर्बंधांचा दीर्घकालीन परिणाम उद्योग, गुंतवणूक आणि आर्थिक वाढीवरही होत आहे. तरीही इराणने चीन, रशिया आणि इतर काही देशांसोबत व्यापार वाढवण्याचा प्रयत्न सुरू ठेवला आहे. स्थानिक चलनातील व्यवहार, पर्यायी पेमेंट व्यवस्था आणि नवीन व्यापार करारांच्या माध्यमातून निर्बंधांचा परिणाम कमी करण्याचा प्रयत्न केला जात असल्याचेही दिसून येत आहे.
Big Breaking : आता पाकिस्तान मध्ये हि कॉक्रोच जनता पार्टी , शाहबाज आणि मुनीर चे टेन्शन वाढले ?
आर्थिक तज्ज्ञांच्या मते, इराणच्या अर्थव्यवस्थेतील पुढील घडामोडी केवळ त्या देशापुरत्या मर्यादित राहणार नाहीत. जागतिक तेलबाजार, ऊर्जा सुरक्षेचे प्रश्न आणि मध्यपूर्वेतील भू-राजकीय समीकरणांवर त्याचा थेट परिणाम होऊ शकतो. त्यामुळे इराणच्या अर्थव्यवस्थेकडे जगभरातील गुंतवणूकदार, ऊर्जा क्षेत्रातील कंपन्या आणि राजकीय विश्लेषकांचे लक्ष लागले आहे.
४७ वर्ष झाली अमेरिकेने इराणवर जागतिक आर्थिक निर्बंध लादले आहेत . तसेच जगभरात बऱ्याच देशात इराणची संपत्ती सीझ करून ठेवली आहे . एवढी वर्ष हे करूनसुद्धा इराण शरण येत नाही . तेव्हा परत एकदा अमेरिका आर्थिक निर्बंध यावर इराणची जोरदार कोंडी करू पाहत आहे . जाणकारांच्या मते इराण जोपर्यंत त्याच्या तेलाचा व्यापार करत राहील , तोपर्यंत इराणला कोणत्याही बाजूने हरवणे हे अमेरिकेला जडच जाणार आहे .
