मंगळवार, 3 नोव्हेंबर 2026
(फोटो सौजन्य: सोशल मीडिया)
जागतिक बँकेच्या मते, या संघर्षामुळे निर्माण झालेल्या परिस्थितीमुळे, २०२६ मध्ये ऊर्जेच्या किमती २४ टक्क्यांपर्यंत वाढू शकतात; तर वस्तूंच्या किमतींमध्ये १६ टक्क्यांपर्यंतची मोठी वाढ दिसून येऊ शकते. यामुळे जागतिक महागाईला चालना मिळण्याची अपेक्षा आहे आणि याचा परिणाम आर्थिक वाढीच्या दरातील मंदीच्या स्वरूपातही दिसून येईल.
जागतिक बँकेचा हा अहवाल मध्यपूर्वेतील संघर्ष आणि ‘स्ट्रेट ऑफ होर्मुझ’ (Strait of Hormuz) या सामुद्रधुनीच्या संभाव्य बंदवर केंद्रित आहे. या अहवालात नमूद केल्यानुसार, जर ‘स्ट्रेट ऑफ होर्मुझ’मधून होणारा तेल आणि वायूचा पुरवठा सातत्याने विस्कळीत होत राहिला, तर त्याचा परिणाम जागतिक कच्च्या तेलाच्या व्यापारातील सुमारे ३५ टक्के हिश्श्यावर होऊ शकतो. यामुळे तेलाच्या पुरवठ्याबाबत आतापर्यंतचे सर्वात गंभीर संकट निर्माण झाले आहे; ज्याचा परिणाम म्हणून जागतिक तेल पुरवठ्यात दररोज सुमारे १ कोटी (१० दशलक्ष) बॅरल्सची तूट निर्माण झाली आहे.
या संघर्षामुळे, ऊर्जेच्या किमतींमध्ये २०२२ मध्ये सुरू झालेल्या रशिया-युक्रेन युद्धादरम्यान दिसून आलेल्या वाढीसारखीच तीव्र उसळी पाहायला मिळू शकते. या धक्क्यामुळे रोजगार निर्मितीमध्ये अडथळा निर्माण होईल आणि जागतिक आर्थिक वाढीवर गंभीर परिणाम होईल, असे विश्लेषणातून सूचित होते. अमेरिका आणि इराण यांच्यातील संघर्ष भडकल्यानंतर याचे परिणाम आताच स्पष्ट होऊ लागले आहेत; याचे द्योतक म्हणून, कच्च्या तेलाच्या किमती या वर्षाच्या सुरुवातीच्या तुलनेत सुमारे ५० टक्क्यांनी अधिक पातळीवर कायम आहेत.
या अहवालानुसार, युद्धाशी संबंधित तणाव निवळल्यानंतर आणि ‘हॉर्मुझची सामुद्रधुनी पुन्हा खुली झाल्यानंतरही, या परिस्थितीचा परिणाम कायम राहील असा अंदाज वर्तवण्यात आला आहे. २०२६ मध्ये ‘ब्रेंट क्रूड’चा सरासरी भाव ८६ डॉलर्स प्रति बॅरल असेल अशी अपेक्षा आहे; हा आकडा २०२५ सालासाठी अपेक्षित असलेल्या ६९ डॉलर्स प्रति बॅरल या दरापेक्षा लक्षणीयरीत्या अधिक आहे. सध्या, आंतरराष्ट्रीय बाजारपेठेत कच्च्या तेलाचे भाव ११० डॉलर्स प्रति बॅरलच्या पातळीच्या वरच टिकून आहेत.
या अहवालात असे अधोरेखित करण्यात आले आहे की, जेव्हा भू-राजकीय तणाव शिगेला पोहोचतो, तेव्हा तेलाच्या किमतींमधील अस्थिरता जवळपास दुप्पट होते. वरील विविध घटकांमुळे जर तेलाच्या उत्पादनात केवळ १ टक्क्यानेही घट झाली, तर किमतींमध्ये सरासरी ११.५ टक्क्यांची वाढ झाल्याचे दिसून येते. याचा इतर वस्तूंच्या बाजारपेठांवरही थेट आणि व्यापक परिणाम होतो. एका गणिताच्या उदाहरणाद्वारे हे स्पष्ट करताना अहवालात नमूद केले आहे की, पुरवठ्याच्या संकटातून उद्भवलेली तेलाच्या किमतींमधील १० टक्क्यांची वाढ, नैसर्गिक वायूच्या किमतींमध्ये साधारणपणे ७ टक्क्यांची आणि खतांच्या किमतींमध्ये ५ टक्क्यांहून अधिक वाढ होण्यास कारणीभूत ठरते.
RSS च्या इतिहासाची अनोखी झलक! संजय दत्तच्या ‘Aakhri Sawaal’ मधील दमदार गाण्याचा BTS व्हिडिओ समोर
