शुक्रवार, 30 ऑक्टोबर 2026
फोटो सौजन्य- सोशल मीडिया
AI Era Career Tips : आर्टिफिशियल इंटेलिजेंस (AI) आणि ऑटोमेशनच्या वाढत्या वापरामुळे विद्यार्थी आणि पालकांमध्ये एक मोठी चिंता निर्माण झाली आहे. आजचे विद्यार्थी शिक्षण पूर्ण करतील, तोपर्यंत त्यांच्यासाठी पुरेशा नोकऱ्या उरतील का? हा सर्वात मोठा प्रश्न आहे. मात्र, हा भीतीचा प्रकार नवीन नाही, असे तज्ज्ञांचे मानणे आहे. जेव्हा बँका आणि रेल्वेमध्ये संगणक आले होते, तेव्हाही लाखो नोकऱ्या संपतील असे लोकांना वाटले होते, पण तसे झाले नाही. तंत्रज्ञानाने जुन्या कामांचे स्वरूप बदलले आणि नवीन प्रकारच्या नोकऱ्या निर्माण केल्या.
२०२६ मध्ये कंपन्यांना केवळ AI टूल्स चालवता येणारे उमेदवार नको असतील. रिक्रूटर्स अशा लोकांच्या शोधात असतील जे योग्य निर्णय घेऊ शकतील, टीमसोबत उत्तम काम करू शकतील आणि बदलत्या तंत्रज्ञानानुसार स्वतःला सतत अपडेट ठेवत राहतील. आता शिकण्यासोबतच ‘अनलर्न’ आणि ‘रीलर्न’ करण्याची क्षमताही तितकीच महत्त्वाची मानली जाईल. म्हणजेच, नवीन परिस्थितीनुसार स्वतःमध्ये बदल घडवून आणणाऱ्या उमेदवारांना सर्वाधिक मागणी असेल.
तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे की, येत्या काळात पदवीचे महत्त्व कायम राहील, परंतु केवळ पदवी ही नोकरीची हमी असणार नाही. कंपन्या उमेदवाराचा पोर्टफोलिओ, इंटर्नशिप, लाईव्ह प्रोजेक्ट्स, प्रत्यक्ष अनुभव, कम्युनिकेशन स्किल्स आणि व्यावसायिक वर्तनाला अधिक महत्त्व देतील. पहिल्या दिवसापासून व्यवसायाच्या समस्या समजून घेऊन त्यावर उपाय शोधण्याची क्षमता असणाऱ्या उमेदवारांना प्राधान्य दिले जाईल.
आजच्या तरुणांचा सर्वात मोठा प्रश्न हा आहे की, त्यांचे शिक्षण त्यांना नवीन अर्थव्यवस्थेत रोजगारासाठी सक्षम बनवत आहे की नाही. म्हणूनच शिक्षण केवळ क्लासरूम आणि परीक्षांपुरते मर्यादित ठेवले जाऊ शकत नाही. विद्यार्थ्यांना सादरीकरण, टीमवर्क, संशोधन, मार्केटिंग, इनोव्हेशन, डिजिटल कंटेंट, प्रात्यक्षिक प्रशिक्षण आणि प्रत्यक्ष प्रोजेक्ट्सच्या माध्यमातून शिकण्याच्या संधी मिळायला हव्यात. हाच अनुभव त्यांना नोकरीसाठी अधिक सक्षम बनवेल.
उच्च शिक्षण संस्थांचे मूल्यमापन आता केवळ पायाभूत सुविधा, रँकिंग आणि प्लेसमेंटच्या आधारावर होणार नाही. आता हे पाहिले जाईल की, विद्यापीठ विद्यार्थ्यांना उद्योगांशी जोडण्याच्या, संशोधन करण्याच्या, स्टार्टअप सुरू करण्याच्या, कॅम्पस प्रोजेक्ट्सचे नेतृत्व करण्याच्या आणि वास्तविक समस्यांवर काम करण्याच्या किती संधी देते. असे अनुभव विद्यार्थ्यांचा आत्मविश्वास वाढवतात आणि त्यांना नोकरीसाठी तयार करतात.
२०२६ मध्ये रिक्रूटर्स केवळ रेझ्युमे पाहून निर्णय घेणार नाहीत. उमेदवार वेळेवर असाइनमेंट पूर्ण करतो का, वेगवेगळ्या टीम्ससोबत काम केले आहे का, AI चा जबाबदारीने वापर कसा करावा हे त्याला माहीत आहे का, अहवाल लिहू शकतो का, प्रभावीपणे आपले म्हणणे मांडू शकतो का आणि ग्राहकांच्या समस्या सोडवण्याची क्षमता त्याच्याकडे आहे का, हे त्यांना जाणून घ्यायचे असेल. म्हणजेच आता केवळ दावे नाही, तर कामाचा पुरावा देणेही आवश्यक असेल.
AI मुळे दररोजची आणि पुन्हा पुन्हा करावी लागणारी कामे सोपी होतील, परंतु यामुळे मानवी क्षमतांचे महत्त्व कमी होणार नाही. उलट योग्य निर्णय घेणे, सर्जनशील विचार, तथ्यांची पडताळणी, नैतिकता आणि डेटाचे योग्य विश्लेषण यांसारखी कौशल्ये आधीपेक्षा अधिक महत्त्वाची ठरतील. भविष्यातील यशस्वी व्यावसायिक तोच असेल ज्याला तंत्रज्ञान समजण्यासोबतच त्याचा जबाबदारीने वापर कसा करावा हे माहीत असेल.
आता शिक्षणाचा उद्देश केवळ पदवी मिळवणे हा राहिलेला नाही. इंटर्नशिप, फ्रीलान्सिंग, रिसर्च प्रोजेक्ट्स, कॅम्पस व्हेंचर्स, क्रिएटर इकॉनॉमी आणि इंडस्ट्रीशी जोडलेल्या प्रोजेक्ट्सच्या माध्यमातून शिक्षणादरम्यानच कमाईच्या संधी वाढत आहेत. यामुळे विद्यार्थ्यांना हे समजण्यास मदत होते की, शिक्षण हे केवळ ज्ञान नसून मूल्य निर्मिती आणि आर्थिक स्वावलंबनाचे माध्यम आहे.
भारतातील कुटुंबे आता केवळ मोठे कॅम्पस किंवा उच्च रँकिंग असलेली विद्यापीठे पाहत नाहीत. मुलांना आत्मविश्वासू, कुशल आणि आर्थिकदृष्ट्या सक्षम बनवू शकतील अशा संस्थांना पालकांचे प्राधान्य आहे. दुसरीकडे, कॉलेजचा काळ आपल्याला केवळ सर्टिफिकेट देईल की इंडस्ट्री एक्स्पोजर आणि करिअरसाठी आवश्यक असलेला प्रत्यक्ष अनुभवही देईल, हे विद्यार्थ्यांना जाणून घ्यायचे आहे.
