सोमवार, 2 नोव्हेंबर 2026
Air Pollution : 'प्रदूषित हवा ठरतेय सायलेंट किलर'; लाखो लोकांचा जीव धोक्यात, WHO कडून अलर्ट (फोटो सौजन्य: iStock)
हेल्थ इफेक्ट्स इन्स्टिट्यूट, इन्स्टिट्यूट फॉर हेल्थ मेट्रिक्स अँड इव्हॅल्युएशन आणि एनसीडी अलायन्स यांच्या वतीने प्रसिद्ध झालेल्या या अहवालानुसार, वायुप्रदूषणामुळे झालेल्या ७९ लाख मृत्यूंपैकी ६८ लाख मृत्यू हृदयविकार, सीओपीडी, मधुमेह, फुफ्फुसांचे आजार, कर्करोग आणि डिमेन्शिया यांसारख्या असंसर्गजन्य आजारांमुळे झाले आहेत. विशेषतः ६० वर्षांवरील व्यक्तींमधील ९५ टक्के प्रदूषणजन्य मृत्यू या आजारांशी संबंधित असल्याचे अहवालात नमूद करण्यात आले आहे.
वायुप्रदूषणामुळे २०२३ मध्ये जगभरातील नागरिकांची १६.१ कोटी निरोगी आयुष्याची वर्षे गमावली गेली. यामुळे आरोग्य व्यवस्थेवरील ताण, रुग्णालयांतील गर्दी, उत्पादकतेतील घट आणि आर्थिक नुकसान वाढत असल्याचे स्पष्ट झाले आहे. यंदाच्या अहवालात प्रथमच डिमेन्शिया आणि वायुप्रदूषण यांच्यातील संबंधाचा समावेश करण्यात आला असून, या कारणामुळे ६.२५ लाखांहून अधिक मृत्यू झाल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. या पार्श्वभूमीवर जागतिक आरोग्य संघटनेने २०४० पर्यंत मानवनिर्मित वायुप्रदूषणामुळे होणारे मृत्यू ५० टक्क्यांनी कमी करण्याचे लक्ष्य निश्चित केले आहे.
जगातील ३६ टक्के लोकसंख्या धोकादायक पीएम २.५ (सूक्ष्म कण) प्रदूषणाच्या संपर्कात असून जवळपास २.६ अब्ज लोक घरगुती घन इंधनांमुळे निर्माण होणाऱ्या प्रदूषणाचा सामना करत आहेत. कमी आणि मध्यम उत्पन्न असलेल्या देशांमध्ये या संकटाचा सर्वाधिक फटका बसत असल्याचे अहवालात म्हटले आहे. अहवालात हवामान बदलाचाही विशेष उल्लेख करण्यात आला आहे. वाढत्या उष्णतेच्या लाटा, जंगलातील आगी आणि ओझोन प्रदूषणामुळे श्वसनविकार व हृदयविकारांचा धोका अधिक वाढत आहे. स्वच्छ ऊर्जा, प्रदूषण नियंत्रण, सार्वजनिक वाहतुकीचा विस्तार आणि प्रभावी धोरणे यांची अंमलबजावणी केल्यास लाखो जीव वाचविणे शक्य होईल, असा विश्वास तज्ज्ञांनी व्यक्त केला आहे.
