फोटो सौजन्य- pinterest
महाराष्ट्रातील कोकण किनारपट्टी अनेक प्राचीन देवस्थाने, निसर्गरम्य समुद्रकिनारे आणि श्रद्धास्थानांसाठी प्रसिद्ध आहे. सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील वेंगुर्ला तालुक्यात असलेले रेडी गाव हे अशाच एका अद्भुत गणेश मंदिरामुळे संपूर्ण महाराष्ट्रात प्रसिद्ध आहे. येथे विराजमान असलेला गणपती इतर गणेशमूर्तींपेक्षा वेगळा आहे, कारण ही मूर्ती द्विभुज (दोन हातांची) आहे. सामान्यतः गणपतीच्या बहुतेक मूर्ती चतुर्भुज (चार हातांच्या) असतात; त्यामुळे रेडीचा गणपती हा भक्तांसाठी विशेष आकर्षणाचा विषय ठरतो.
रेडी गावाजवळील खाण परिसरात १८ एप्रिल १९७६ रोजी या गणेशमूर्तीचा शोध लागला. स्थानिक ट्रकचालक सदानंद (किंवा सदाशिव) कांबळी यांना स्वप्नात गणपतीने दर्शन देऊन आपण जमिनीखाली दडलेलो असल्याचे सांगितल्याची लोकपरंपरा आहे. त्यानंतर त्या ठिकाणी उत्खनन करण्यात आले आणि भव्य गणेशमूर्ती बाहेर आली. या घटनेमुळे संपूर्ण परिसरात मोठी श्रद्धा निर्माण झाली.
रेडीच्या गणपतीची मूर्ती सुमारे ६ फूट उंच आणि ४ फूट रुंद आहे. मूर्ती बसलेल्या स्थितीत असून तिच्या फक्त दोन भुजा आहेत. गणेशाच्या मूर्तींमध्ये असे स्वरूप अत्यंत दुर्मिळ मानले जाते. उत्खननानंतर काही काळाने गणपतीचे वाहन असलेला उंदराचाही शोध लागल्याचे सांगितले जाते. या मूर्तीचे शांत, प्रसन्न आणि तेजस्वी स्वरूप भाविकांना विशेष आकर्षित करते. अनेक भक्तांच्या मते या गणपतीच्या दर्शनाने मनःशांती, कार्यसिद्धी आणि विघ्नांचा नाश होतो.
स्थानिक परंपरेनुसार ही मूर्ती अतिशय प्राचीन असून काही अभ्यासक आणि लोकश्रद्धेनुसार तिचा संबंध पांडवकालाशी जोडला जातो. जरी याबाबत ठोस ऐतिहासिक पुरावे उपलब्ध नसले तरी मूर्तीचे स्वरूप आणि तिच्या शोधाची कथा यामुळे तिचे प्राचीनत्व अधोरेखित होते.
रेडीचा गणपती आज कोकणातील एक महत्त्वाचे गणेशक्षेत्र म्हणून ओळखला जातो. महाराष्ट्रासह गोवा, कर्नाटक आणि देशाच्या विविध भागांतून भाविक येथे दर्शनासाठी येतात. गणेश चतुर्थी, माघी गणेश जयंती आणि संकष्टी चतुर्थीला येथे विशेष गर्दी असते. अनेक भक्त नवस बोलतात आणि नवस पूर्ण झाल्यानंतर पुन्हा दर्शनासाठी येतात.
मंदिर समुद्रकिनाऱ्याजवळ असल्याने येथे निसर्ग आणि अध्यात्म यांचा सुंदर संगम अनुभवायला मिळतो. जवळच असलेला रेडी समुद्रकिनारा, यशवंतगड किल्ला आणि कोकणातील हिरवागार परिसर भाविकांना आकर्षित करतो. त्यामुळे हे ठिकाण धार्मिक पर्यटनाबरोबरच निसर्ग पर्यटनासाठीही प्रसिद्ध झाले आहे.
हिंदू शिल्पशास्त्रानुसार गणेशाच्या विविध स्वरूपांना वेगवेगळे आध्यात्मिक अर्थ आहेत. चार भुजांचे स्वरूप शक्ती, ज्ञान, सिद्धी आणि बुद्धीचे प्रतीक मानले जाते; तर द्विभुज स्वरूप हे साधेपणा, सहजता आणि भक्तांशी असलेल्या निकट संबंधाचे प्रतीक मानले जाते. रेडीचा गणपती भक्तांना ईश्वराचे सुलभ आणि प्रेमळ रूप अनुभवायला लावतो.
(टीपः धर्म, ज्योतिष, वास्तु, फेंगशुई इत्यादी विषयांवरील लेख/बातम्या केवळ वाचकांच्या माहितीसाठी आहेत. यासंबंधी कोणताही प्रयोग करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला आवश्यक आहे. आमचे उद्दिष्ट फक्त वाचकांना माहिती देणे आहे. Navarashtra या तथ्यांची पुष्टी करू शकत नाही.)
Ans: रेडीचा गणपती हा सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील वेंगुर्ला तालुक्यातील रेडी गावात स्थित असलेले प्रसिद्ध गणेश मंदिर आहे.
Ans: या गणेशमूर्तीला दोन भुजा (द्विभुज) आहेत. बहुतांश गणेशमूर्ती चतुर्भुज असतात, त्यामुळे ही मूर्ती विशेष आणि दुर्मिळ मानली जाते.
Ans: स्थानिक कथांनुसार ही मूर्ती खाणकाम सुरू असताना जमिनीतून सापडली होती. त्यानंतर येथे मंदिराची उभारणी करण्यात आली.
