सोमवार, 19 ऑक्टोबर 2026
India Basmati Exports Iran: इराण संकटामुळे भारताच्या बासमती निर्यातीला धक्का; नवे आर्थिक धोक्याचे संकेत? (फोटो-सोशल मीडिया)
India Basmati Exports Iran: इराण संकटामुळे भारतावर गंभीर परिणाम होत आहे. एकीकडे, तेथे राहणाऱ्या भारतीयांना घाईघाईने बाहेर काढावे लागले आणि दुसरीकडे, भारतातून इराणला बासमती तांदळाच्या निर्यातीवरही विपरीत परिणाम होत आहे. आजकाल, नवीन निर्यात ऑर्डर येत नाहीत. शिवाय, पूर्वी पाठवलेल्या तांदळाच्या खेपांचे पेमेंट प्रक्रिया केले जात नाही. इंडियन राईस एक्सपोर्टर्स फेडरेशनच्या मते, चालू आर्थिक वर्षाच्या एप्रिल ते नोव्हेंबर दरम्यान, आम्ही अंदाजे ५,९८,००० टन बासमती तांदूळ इराणला पाठवला. तथापि, इराण संकटामुळे, तेथील खरेदीदार आता पैसे देण्यास असमर्थता व्यक्त करत आहेत.
आयआरईएफचे अध्यक्ष प्रेम गर्ग यांनी सांगितले की, इराणी खरेदीदारांशी संपर्क तुटला आहे. गर्ग यांनी स्पष्ट केले की, तेहरानमध्ये निदर्शने सुरू झाल्यापासून, इराणामधील दुकाने बंद आहेत. इंटरनेट कनेक्टिव्हिटी देखील विस्कळीत झाली आहे. परिणामी, आम्ही खरेदीदारांशी संपर्क साधू शकत नाही. शिवाय, भारतातून पाठवलेले तांदळाचे खेप इराणी बंदरांवर अडकले आहेत.
एप्रिल ते नोव्हेंबर २०२५ दरम्यान, भारतातून इराणला बासमती नियांतीत २०.९ टक्क्यांनी वाढ झाली, जी ५,९९,००० टनांवर पोहोचली. याउलट, त्याच कालावधीत इराक आणि सौदी अरेबियाला होणारी निर्यात घटली. अलिकडच्या काही महिन्यांत इराण भारतीय बासमतीसाठी सर्वात विश्वासार्ह बाजारपेठ म्हणून उदयास आला आहे. बासमतीचा मोठा भाग दुबईमार्गे इराणला पोहोचतो. निर्यातदार दुबईला माल पाठवण्यासाठी युएईच्या मजबूत बँकिंग प्रणालीचा वापर करतात, जिथून नंतर तो इराणला पुरवला जातो.
१२ जानेवारी रोजी ट्रम्पने सोशल मीडिया पोस्टद्वारे इराणशी व्यापार करणाऱ्या देशांवर २५% अतिरिक्त कर लावण्याची घोषणा केली. जरी हा कर अद्याप अधिकृतपणे लागू झालेला नसला तरी, त्याच्या केवळ संकेताने व्यापारी समुदायात अनिश्चितता पसरली आहे. निर्यातदार नवीन करार करण्यास कचरत आहेत कारण त्यांना आधीच पाठवलेल्या वस्तूंसाठी पैसे देण्याची भीती आहे. या अनिश्चिततेचा थेट किमतीवर परिणाम झाला आहे. हरियाणाच्या बाजारपेठेत, पुसा बासमती- १५०९ ची किमत ऑक्टोबरमध्ये प्रति किलो ५४-५५ वरून डिसेंबरमध्ये ६८ पर्यंत वाढली होती, परंतु आता ती ६३-६४ पर्यंत घसरली आहे. त्याचप्रमाणे, पुसा बासमती-१७१८ ची घाऊक किमत देखील ७० वरून ६५-६६ पर्यंत घसरली आहे.
हेही वाचा: US AI Services: भारत-चीनसाठी अमेरिकन संसाधनांचा वापर का? ट्रम्प यांचे सल्लागार पीटर नवरो यांचा हल्ला
पुसा-१७१८ आणि पुसा-१५०९ जातींना इराणमध्ये जास्त मागणी आहे कारण ते शिजवल्यावर जास्त फुगवतात. एका कप तांदळातून अंदाजे साडेचार कप शिजवलेला भात मिळतो, ज्यामुळे बिर्याणीसारख्या पदार्थांमध्ये मोठ्या प्रमाणात कमी प्रमाणात सर्व्हिग करता येते. म्हणूनच इराणमध्ये या जातीची बाजारपेठ मजबूत राहिली आहे. १ जानेवारीपासून इराणी सरकारने अनुदानित परकीय चलन प्रणाली रद्द केली. पूर्वी तांदळासारख्या जीवनावश्यक वस्तूच्या आयातदारांना २८,००० तोमन दराने एक डॉलर मिळत होता, जो आता खुल्या बाजारात प्रति डॉलर १३०,००० तौमनपेक्षा जास्त झाला आहे. यामुळे आयात खर्च वाढला.
