कोरोना लस निर्मितीनंतर आता भारतीय कंपनी बनवणार इबोला व्हायरसवर औषध (Photo Credit- Ai)
डेमोक्रॅटिक रिपब्लिक ऑफ काँगो (DRC) आणि युगांडासह संपूर्ण पूर्व आफ्रिकेत, इबोला विषाणूचा धोका कायम आहे. या विषाणूचा ‘बुंदिबुग्यो’ नावाचा एक विशिष्ट प्रकार आतापर्यंत २०० हून अधिक लोकांच्या मृत्यूला कारणीभूत ठरला आहे, तर ९०० हून अधिक व्यक्तींना या विषाणूची लागण झाली आहे. परिस्थितीचे गांभीर्य लक्षात घेऊन, इबोला लस विकसित करण्याच्या कामाला गती देण्यासाठी CEPI ने तीन वेगवेगळ्या गटांना ज्यामध्ये एका भारतीय कंपनीचाही समावेश आहे ५७० कोटी रुपयांचा निधी दिला आहे. या निधीची घोषणा करताना, CEPI चे मुख्य कार्यकारी अधिकारी (CEO) रिचर्ड हॅचेट यांनी लस विकसित करण्याची प्रक्रिया शक्य तितक्या वेगाने पूर्ण करण्याचे निर्देश दिले.
येथे हे नमूद करणे महत्त्वाचे आहे की, कोविड-१९ महामारीच्या काळात लस विकसित करण्यासाठी निधी पुरवणारी CEPI हीच संस्था होती. आता, लस विकसित करण्याच्या कामाला पाठिंबा देण्यासाठी अमेरिकेची ‘मॉडर्ना’ (Moderna) कंपनी, ‘ऑक्सफर्ड विद्यापीठ’ आणि ‘इंटरनॅशनल एड्स व्हॅक्सिन इनिशिएटिव्ह’ (IAVI) यांना एकूण सुमारे ६० दशलक्ष डॉलर्सची आर्थिक मदत देण्यात आली आहे. या निधीचा सर्वात मोठा हिस्सा ५० दशलक्ष डॉलर्स मॉडर्ना कंपनीला देण्यात आला आहे. दरम्यान, ब्रिटनस्थित ऑक्सफर्ड विद्यापीठ आणि जगातील सर्वात मोठी लस उत्पादक कंपनी असलेल्या ‘सीरम इन्स्टिट्यूट ऑफ इंडिया’ (SII) यांना ८.६ दशलक्ष डॉलर्सचा निधी मिळाला आहे.
ऑक्सफर्ड विद्यापीठ आणि सीरम इन्स्टिट्यूट हे दोन्ही मिळून ‘ChAdOx1 Bundibugyo’ नावाची लस विकसित करतील. ही लस त्याच तांत्रिक मंचावर आधारित असेल, ज्याचा वापर कोविड-१९ महामारीच्या काळात ‘ऑक्सफर्ड/ॲस्ट्राझेनेका’ (कोव्हिशिल्ड) लस तयार करण्यासाठी करण्यात आला होता. निधी प्राप्त करणारा तिसरा गट असलेल्या IAVI ला, त्यांच्या लस विकास कार्यात मदत करण्यासाठी ३.२ दशलक्ष डॉलर्सचा निधी मंजूर करण्यात आला आहे. IAVI, Merck ची ‘Ervebo’ लस विकसित करण्यासाठी वापरल्या गेलेल्या त्याच तंत्रज्ञानाचा वापर करून, या एक-मात्रेच्या लसीची निर्मिती करेल. इबोलाच्या ‘Zaire’ या प्रकाराचा प्रसार रोखण्यामध्ये ‘Ervebo’ लसीनेच अत्यंत महत्त्वाची भूमिका बजावली होती.
जगभरातील अनेक आंतरराष्ट्रीय संस्थांनी, बहु-दशलक्ष डॉलर्सची मदत पॅकेजेस पुरवून, इबोला संकटाचा सामना करण्यासाठी आपला पाठिंबा दर्शवला आहे. जागतिक लस आघाडी (Global Vaccine Alliance) असलेल्या ‘Gavi’ ने ५० दशलक्ष डॉलर्सची मदत जाहीर केली आहे. याव्यतिरिक्त, जागतिक बँकेच्या ‘Pandemic Fund’ ने २२०.६ दशलक्ष डॉलर्सचे (सुमारे १,८४० कोटी रुपये) अनुदान दिले आहे. या भरीव आर्थिक मदतीच्या जोरावर आणि त्याला शास्त्रज्ञांच्या अथक प्रयत्नांची जोड मिळाल्याने आफ्रिका खंडातील विविध देश आणि जागतिक आरोग्य संस्था नजीकच्या भविष्यात या जीवघेण्या साथीच्या रोगावर नियंत्रण मिळवण्यास सज्ज झाल्या आहेत.
