फोटो सौजन्य- pinterest
काश्यप ऋषींच्या सल्ल्याने आणि पौराणिक कथेनुसार, परशुरामाने संपूर्ण पृथ्वी क्षत्रियहीन केल्यानंतर जिंकलेली सर्व भूमी ऋषी कश्यपांना दान केली होती. दान दिलेल्या भूमीवर आपला हक्क उरत नाही, या नियमामुळे स्वतःच्या निवासासाठी आणि तपश्चर्येसाठी परशुरामांनी समुद्राला मागे हटवून कोकण भूमीची निर्मिती केली.
महाभारताच्या शांतिपर्वात उल्लेख केल्याप्रमाणे आणि पौराणिक कथेनुसार कोकण प्रदेशाची निर्मिती श्री विष्णूचा सहावा अवतार असलेल्या श्री परशुरामाने केली. परशुरामाने 21 वेळा पृथ्वी निःक्षत्रिय केली होती. त्यामुळे आसुरी शक्तींनी उच्छाद मांडलाय सुरुवात केला होता. त्यामुळे काश्यप ऋषींनी यात हस्तक्षेप करून भगवान परशुरामांना रोखले. त्यांनी जिंकलेली सर्व भूमी ऋषी कश्यपांना दान केली. जिंकलेली पृथ्वी मला दान दे आणि स्वतःसाठी नवी भूमी निर्माण कर.” तेव्हा कश्यप ऋषींचा सल्ला मान्य केला आणि नवीन निर्माण केलेल्या कोकणाची भूमी सुपीक बनवण्यासाठी आणि वसतीयोग्य करण्यासाठी परशुरामाने कश्यप ऋषींच्या सल्ल्याने उत्तर भारतातून ब्राह्मणांना बोलावले. तसेच, त्यांनी सांबाच्या (चितेच्या) कडेला राहणाऱ्या स्थानिक लोकांना सांगाडा (चित्पावन) म्हणून जिवंत केले आणि त्यांना तिथे वसवले, असे मानले जाते.
भारतीय पुराणपरंपरेत भूमी, धर्म आणि मानवसंस्कृती यांचा परस्पर संबंध अत्यंत सूक्ष्म आणि गूढ स्वरूपाचा आहे. अशाच एका दंतकथेमध्ये परशुराम आणि काश्यप ऋषी यांच्या मार्गदर्शनातून कोकण भूमीची निर्मिती आणि वसाहत यांचा उल्लेख आढळतो. ही कथा केवळ पौराणिक नाही, तर भारतीय सांस्कृतिक चेतनेचा एक गाभा आहे. जी भूमीच्या पवित्रतेबरोबरच मानवाच्या कर्तृत्वाचीही साक्ष देते.
परशुराम भगवान विष्णूंचा सहावा अवतार आहेत. त्यांनी क्षत्रियांच्या अन्यायाविरुद्ध उभा ठाकत धर्मसंस्थापनेसाठी कठोर मार्ग स्वीकारला. परंतु, त्यांच्या आयुष्यातील एक टप्पा असा आला, जेव्हा त्यांनी युद्धाचा मार्ग सोडून तपश्चर्या आणि समाजरचना याकडे वळण्याचा निर्णय घेतला. याचवेळी काश्यप ऋषींनी त्यांना एक महत्त्वपूर्ण सल्ला दिला. “तू जिंकलेली पृथ्वी मला दान दे आणि स्वतःसाठी नवी भूमी निर्माण कर.”
हा सल्ला केवळ वैयक्तिक नव्हता; तो सामाजिक पुनर्रचनेचा पाया होता. परशुरामांनी तो स्वीकारला आणि समुद्राला मागे हटवून नवी भूमी निर्माण करण्याचा अद्भुत संकल्प केला. त्यांनी आपल्या परशु (फरसा) समुद्रात फेकला आणि त्या ठिकाणापर्यंत समुद्र मागे सरकला, असे मानले जाते. हीच भूमी पुढे “कोकण” म्हणून ओळखली जाऊ लागली. सह्याद्रीच्या पायथ्यापासून अरबी समुद्रापर्यंत पसरलेली हिरवीगार, सुपीक आणि सांस्कृतिकदृष्ट्या समृद्ध पट्टी.
परंतु भूमी निर्माण करणे हा केवळ आरंभ होता; खरी कसोटी होती ती तिचे वसतीकरण. काश्यप ऋषींनी दिलेल्या मार्गदर्शनानुसार, परशुरामांनी विविध प्रदेशांतील ब्राह्मण, शेतकरी, कारागीर आणि व्यापारी यांना येथे वसवले. त्यांनी जलव्यवस्था, शेती, मंदिरे आणि सामाजिक संरचना उभी केली. त्यामुळे कोकण केवळ भौगोलिक प्रदेश राहिला नाही, तर तो एक सजीव सांस्कृतिक केंद्र बनला.
ही कोकणभूमी ही केवळ भौतिक संपत्ती नसून ती संस्कार, परंपरा आणि श्रम यांची साठवण आहे. काश्यप ऋषींच्या दूरदृष्टीने आणि परशुरामांच्या कृतीशीलतेने कोकण भूमीला एक नवे जीवन दिले.
कोकणाची निर्मिती ही केवळ एक दंतकथा नसून, ती भारतीय मनाच्या सर्जनशीलतेची आणि सांस्कृतिक सातत्याची प्रतीकात्मक अभिव्यक्ती आहे. काश्यप ऋषींच्या सल्ल्याने आणि परशुरामांच्या कृतीने उभी राहिलेली ही भूमी आजही आपल्या परंपरेचा, श्रद्धेचा आणि कर्तृत्वाचा अभिमान आहे. कोकणात परशुरामाचे मंदिर आहे. अक्षय्य तृतीयेच्या दिवशी तेथे मोठा उत्सव होतो. भक्तीभावाने भगवान परशुरामाची पूजा अर्चा केली जाते..
(टीपः धर्म, ज्योतिष, वास्तु, फेंगशुई इत्यादी विषयांवरील लेख/बातम्या केवळ वाचकांच्या माहितीसाठी आहेत. यासंबंधी कोणताही प्रयोग करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला आवश्यक आहे. आमचे उद्दिष्ट फक्त वाचकांना माहिती देणे आहे. Navarashtra या तथ्यांची पुष्टी करू शकत नाही.)
Ans: परशुराम जयंती हा भगवान परशुराम यांच्या जन्माचा उत्सव असून तो अक्षय्य तृतीयेच्या दिवशी साजरा केला जातो.
Ans: पौराणिक कथेनुसार, परशुरामांनी आपला परशु समुद्रात फेकला आणि त्या ठिकाणापर्यंत समुद्र मागे हटला. त्यामुळे कोकण भूमी निर्माण झाली.
Ans: परशुरामांनी काश्यप ऋषींच्या सल्ल्याने ब्राह्मण, शेतकरी आणि इतर समाजघटकांना येथे वसवले, ज्यामुळे कोकण प्रदेश विकसित झाला.
