गुरुवार, 30 जुलै 2026
हुथींविरुद्ध देश एकत्र आले! पाकिस्तान आणि बांगलादेश सौदी अरेबियाच्या नव्या आघाडीत सामील झाले ( फोटो सौजन्य : सोशल मीडिया )
पश्चिम आशिया आणि लाल समुद्र (Red Sea) क्षेत्रात लष्करी तणाव अभूतपूर्व पातळीवर पोहोचला आहे. येमेनमध्ये सक्रिय असलेल्या आणि इराणचे पाठबळ असलेल्या हुथी बंडखोरांनी लाल समुद्रामधून जाणाऱ्या सौदी अरेबियाच्या (Saudi Arabia) व्यापारी आणि ऊर्जा वाहक जहाजांना लक्ष्य करण्यास सुरुवात केली आहे. या वाढत्या धोक्याला तोंड देण्यासाठी सौदी अरेबियाने जागतिक आणि प्रादेशिक स्तरावर एक मोठी आंतरराष्ट्रीय सागरी सुरक्षा आघाडी (International Maritime Coalition) स्थापन करण्याची प्रक्रिया वेगवान केली आहे. विशेष म्हणजे, या नव्या आघाडीत आशियातील दोन प्रमुख मुस्लिम बहुल देश म्हणजेच पाकिस्तान आणि बांगलादेश सामील होण्याची दाट शक्यता निर्माण झाली आहे.
गेल्या काही आठवड्यांपासून लाल समुद्रातील मुख्य व्यापारी मार्ग मानल्या जाणाऱ्या बाब अल-मंदेब सामुद्रधुनीत (Bab el-Mandeb Strait) तणाव कमालीचा वाढला आहे. हुथी बंडखोरांनी सौदी अरेबियाच्या व्यापारी जहाजांना या मोक्याच्या मार्गावरून प्रवास करण्यास अटकाव करण्यास सुरुवात केली असून, जागतिक पुरवठा साखळीवर याचा मोठा प्रतिकूल परिणाम होण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे. या परिस्थितीचे गांभीर्य ओळखून सौदी अरेबियाने आंतरराष्ट्रीय सागरी वाहतुकीचे रक्षण करण्यासाठी कठोर आणि सामरिक उपाययोजना हाती घेतल्या आहेत.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Gaza : गाझामध्ये इस्रायली हवाई हल्ल्याचा थरार! अल-मुत्ताकीन मशीद जमीनदोस्त; हमासचे शस्त्रागार असल्याचा IDFचा दावा
बाब अल-मंदेब सामुद्रधुनी ही जगातील सर्वात महत्त्वाच्या आणि व्यस्त सागरी मार्गांपैकी एक मानली जाते. हा अरुंद सागरी मार्ग लाल समुद्राला एडनच्या आखाताशी (Gulf of Aden) आणि पुढे हिंद महासागराशी जोडतो. जगातील बहुतांश कच्चे तेल, नैसर्गिक वायू आणि आंतरराष्ट्रीय मालवाहतूक याच मार्गाने सुएझ कालव्याकडे (Suez Canal) प्रवास करते. त्यामुळे या मार्गावर एखादा अडथळा निर्माण झाल्यास जागतिक इंधन दर आणि आंतरराष्ट्रीय व्यापारावर त्याचा थेट फटका बसतो.
हुथींनी या मोक्याच्या ठिकाणाचा वापर करून सौदी अरेबियाची सागरी नाकेबंदी करण्याचा प्रयत्न सुरू केला आहे. २० जुलै रोजी इराण-समर्थित हुथी बंडखोरांनी सौदी अरेबियाविरुद्ध पूर्ण सागरी नाकेबंदी जाहीर केली. या घोषणेनंतर इंधन टँकर्स आणि व्यापारी जहाजांवरील क्षेपणास्त्र व ड्रोन हल्ल्यांमध्ये मोठी वाढ झाली आहे. एवढेच नव्हे तर दक्षिण लाल समुद्रातून जाणाऱ्या जहाजांवर बेकायदेशीर कर आकारण्याचा विचारही हुथी गट करत असल्याचे प्रादेशिक सूत्रांनी स्पष्ट केले आहे. यामुळे अमेरिका आणि तिच्या मित्र राष्ट्रांपुढे सुरक्षेचे मोठे आव्हान उभे ठाकले आहे.
जागतिक व्यापारी मार्गाचे स्वातंत्र्य टिकवून ठेवण्यासाठी सौदी अरेबियाने सुरू केलेल्या या आंतरराष्ट्रीय पुढाकाराला बांगलादेश सरकारने अधिकृत पाठिंबा दिला आहे. बांगलादेशचे पंतप्रधान तारिक रहमान यांच्या कार्यालयातील सशस्त्र बल विभागाने (Armed Forces Division) सौदी अरेबियात होणाऱ्या संरक्षण आणि सागरी सुरक्षेच्या उच्चस्तरीय बैठकीत सहभागी होण्यासाठी आपल्या शिष्टमंडळाला मंजुरी दिली.
रॉयल सौदी नेव्ही (Royal Saudi Navy) आणि सौदी संरक्षण मंत्रालयाच्या निमंत्रणावरून बांगलादेश तटरक्षक दलाचे (Bangladesh Coast Guard) पथक रियाधमध्ये दाखल झाले आहे. या विशेष शिष्टमंडळाचे नेतृत्व बांगलादेश तटरक्षक दलाचे महासंचालक, रिअर ॲडमिरल मोहम्मद मुनिबुर रहमान (Rear Admiral Mohammad Munibur Rahman) करत असून, त्यांच्यासोबत ऑपरेशन्स संचालक कमांडर मोहम्मद हसीन रझा (Commander Mohammad Hasin Reza) हेदेखील उपस्थित आहेत. २९ जुलै ते १ ऑगस्ट दरम्यान आयोजित या परिषदेत सागरी मार्ग सुरक्षित ठेवण्यासाठी संयुक्त रणनीतीवर सखोल चर्चा होत आहे.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Russia-Ukraine War: रशियाच्या भीषण क्षेपणास्त्र वर्षावाने कीव थरारले; झेलेन्स्कींचा अंदाज अचूक, शहरांमध्ये विनाशाचे तांडव
सौदी अरेबियाच्या या नव्या आघाडीत पाकिस्तानचा सहभाग अत्यंत महत्त्वपूर्ण मानला जात आहे. पाकिस्तान आणि सौदी अरेबिया यांच्यात आधीपासूनच मजबूत द्विपक्षीय संरक्षण करार अस्तित्वात आहेत. पाकिस्तानकडे मजबूत नौदल आणि लष्करी क्षमता असल्याने, लाल समुद्रात पाकिस्तानच्या सहभागामुळे सौदीला मोठे सामरिक बळ मिळणार आहे.
दुसरीकडे, इराणसाठी हा एक मोठा राजनैतिक आणि लष्करी धक्का मानला जात आहे. येमेनमध्ये हुथी बंडखोरांना इराणचा थेट पाठिंबा असल्याचे मानले जाते. आता मुस्लिम जगतातील पाकिस्तान आणि बांगलादेशसारखे प्रमुख देश सौदी अरेबियाच्या बाजूने उभे राहिल्याने इराण आणि हुथी बंडखोर एकाकी पडण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे.
लाल समुद्रातील तणावामुळे जागतिक स्तरावर कच्च्या तेलाच्या किमतीत पुन्हा एकदा वाढ होण्याचा धोका निर्माण झाला आहे. जहाजांवर होणारे हल्ले टाळण्यासाठी अनेक आंतरराष्ट्रीय शिपिंग कंपन्यांना आफ्रिका खंडाला वळसा घालून (Cape of Good Hope) लांबच्या मार्गाने प्रवास करावा लागत आहे, ज्यामुळे वाहतूक खर्च आणि वेळ दोन्हीमध्ये मोठी वाढ झाली आहे.
सौदी अरेबियाच्या नेतृत्वाखालील या नव्या आंतरराष्ट्रीय सागरी आघाडीचे मुख्य उद्दिष्ट बाब अल-मंदेब सामुद्रधुनीतून प्रवास करणाऱ्या जहाजांना नौदल संरक्षण पुरवणे, हुथींचे क्षेपणास्त्र व ड्रोन हल्ले उधळून लावणे आणि सागरी मार्गांवर गस्त वाढवणे हे आहे. येत्या काही दिवसांत या आघाडीत आणखी काही युरोपीय आणि आशियाई देश सहभागी होतात का, याकडे संपूर्ण जगाचे लक्ष लागले आहे.
