(फोटो सौजन्य: सोशल मीडिया)
US Attack Iran : मध्यपूर्वेतील देशांमध्ये शांतता करारासाठी सुरु असलेले प्रयत्न निष्फळ ठरले आहेत. त्यामुळे मध्यपूर्वेतील तणाव पुन्हा एकदा वाढत असल्याचे दिसून येत आहे. त्याचा परिणाम संपूर्ण जगावर होणार आहे. महागाईचे सावट जागतिक समस्या बनत सगळ्यांना अस्वस्थ करत आहे. खरे तर, ट्रम्प कधी इराणसोबतचा शांतता करार अंतिम झाल्याचा दावा करताना दिसतात, तर कधी धमक्या देताना. या पार्श्वभूमीवर, अमेरिकन लष्कराने सोमवारी दक्षिण इराणमधील क्षेपणास्त्र तळ आणि इराणी जहाजांवर एक मोठा हल्ला चढवला. त्यामुळे जागतिक स्तरावर अंदाधुंद माजलेली आहे.
ट्रम्प प्रशासनाने या कारवाईचे वर्णन ‘आत्मसंरक्षनाचे कृत्य’ असे केले असले, तरी या हल्ल्यामुळे ‘हॉर्मुझची सामुद्रधुनी’ परिसरातील संकट अधिकच गडद झाले आहे. ही सामुद्रधुनी जगाच्या एकूण तेल आणि वायूच्या २० टक्के गरजा पूर्ण करण्यासाठी अत्यंत महत्त्वाची जलवाहतूक मार्गिका मानली जाते. या हल्ल्याचा कच्च्या तेलाच्या किमतींवर थेट परिणाम झाला आहे; मागील सत्रात किमतींमध्ये झालेली मोठी घसरण पाहता, आता कच्च्या तेलाच्या किमतींमध्ये अचानक मोठी वाढ झाल्याचे दिसून येत आहे.
अमेरिका आणि इराण यांच्यात शांतता कराराबाबत अद्याप कोणतेही एकमत झालेले नाही; शिवाय, दीर्घकाळापासून वादग्रस्त ठरलेल्या ‘हॉर्मुझच्या सामुद्रधुनी’मध्ये झालेल्या एका हल्ल्यामुळे जागतिक तणाव पुन्हा एकदा अत्यंत नाजूक पातळीवर पोहोचला आहे. इराणविरुद्धच्या या ताज्या हल्ल्याच्या संदर्भात, ‘सेंटकॉम’च्या एका प्रवक्त्याने स्पष्ट केले की, इराणच्या लष्कराकडून मिळणाऱ्या धोक्याच्या संकेतांपासून अमेरिकन सैन्याचे रक्षण करण्यासाठी दक्षिण इराणमध्ये बचावात्मक हल्ले करण्यात आले. याव्यतिरिक्त, या सामरिकदृष्ट्या महत्त्वाच्या जलमार्गात इराणच्या सैन्याने सुरुंग पेरल्याचा आरोपही या प्रवक्त्याने केला आहे. अमेरिकेने केलेल्या या हल्ल्यामुळे संपूर्ण हॉर्मुझ क्षेत्रात चिंतेचे वातावरण निर्माण झालं आहे. या अत्यंत महत्त्वाच्या सागरी मार्गाच्या परिसरात अनेक स्फोट झाल्याचे वृत्तही समोर आले आहे.
अमेरिकेच्या हल्ल्याबाबतच्या बातमीचा तात्काळ परिणाम आंतरराष्ट्रीय बाजारात, विशेषतः कच्च्या तेलाच्या किमतींवर दिसून आला. मागील व्यवहाराच्या दिवशी म्हणजेच सोमवारी किमतींमध्ये मोठी घसरण झाल्याचे दिसून आले होते; मात्र, मंगळवारी बाजारात अचानक मोठी अस्थिरता निर्माण झाली. दिलासा देणारी बाब म्हणजे, कच्च्या तेलाच्या किमती अजूनही १०० डॉलर्स प्रति बॅरलच्या मर्यादेखाली आहेत. दरम्यान, ‘WTI क्रूड’च्या किमतींमध्ये मात्र घसरणीचा कल कायम राहिला. अमेरिका आणि इराण यांच्यातील तणाव वाढत असताना, कच्च्या तेलाच्या किमतींमधील या अचानक वाढीमुळे महागाईबाबतच्या भीतीला पुन्हा एकदा उधाण आले आहे.
अमेरिका आणि इराण यांच्यातील संघर्ष सुरू झाल्यापासून, कच्च्या तेलाचा विषय हा जागतिक समुदायासाठी चिंतेचा महत्त्वाचा आणि मोठा विषय बनला आहे. किमतींमधील या वाढत्या कलामुळे अनेक देशांना महागाईचा मोठा फटका बसला आहे आणि या संकटापासून खुद्द अमेरिकाही अलिप्त राहिलेली नाही. शिवाय, पाकिस्तानपासून ते ब्रिटन, श्रीलंका आणि बांगलादेशपर्यंत, महागाईच्या एका प्रचंड लाटेचा परिणाम पेट्रोल आणि डिझेलच्या किमतींवर झाला आहे. भारताचा विचार करता, ‘स्ट्रेट ऑफ होर्मुझ’ बंद होण्याची शक्यता निर्माण झाल्यामुळे उद्भवलेल्या जागतिक ऊर्जा संकटाच्या पार्श्वभूमीवर, १५ मे रोजी पेट्रोल आणि डिझेलच्या किमती वाढवण्यात आल्या होत्या. गेल्या चार वर्षांतील ही पहिलीच दरवाढ होती आणि तेव्हापासून देशाला महागाईचे एकामागून एक धक्के सहन करावे लागत आहेत. अवघ्या १२ दिवसांच्या कालावधीत इंधनाच्या किमतींमध्ये चार वेळा वाढ करण्यात आली आहे.
